DAILY HOMILIES

PANATA

 1,911 total views

Homiliya para sa Biyernes matapos ang Miyerkoles ng Abo, 16 Pebrero 2024, Mt 9:14-15

Dahil hindi na yata matiis ng parish priest na makita ang isang babaeng lumalakad na paluhod habang nagrorosaryo, nilapitan niya ito at sinabihan, “Hindi ba pwedeng magdasal ka na lang na nakaupo o nakaluhod sa luhuran? Ba’t ba kailangan mo pang lumakad na paluhod mula sa entrada patungo sa altar? Nagdudugo na ang mga tuhod mo at napapansin ka tuloy ng mga tao. Hindi mo naman kailangan gawin iyan. Hindi naman hinihingi iyan sa iyo ng Panginoon.”

Sumagot ang babae: “Hindi ko naman po ginagawa para pansinin ng mga tao, Father. Alam ko rin po na hindi naman kailangang gawin ito at hindi hinihingi ng Panginoon. Ako po ang mayroong hinihingi sa kanya. Namamanata po ako para sa anak kong bunso. May congenital heart problem po siya, may butas sa puso. Kailangan ng malaking halaga para maoperahan siya, hindi naman po namin kaya. Nagmamakaawa po ako sa Panginoon—sana ako na lang ang maghirap, huwag na lang ang anak ko.”

Panata ang tawag sa ganyan. May kaakibat na sakripisyo. Sa tingin ko ito ang mas angkop na translation para sa FASTING para sa Filipino. Hindi kasi ako kuntento sa salitang AYUNO—walang datíng para sa atin dahil Kastila. Kaya nga DESAYUNO ang tawag ng Kastila sa almusal—unang kain sa umaga para tapusin ang AYUNO, o mahabang oras na walang kain.

Tuloy laging iniuugnay ang FASTING sa hindi pagkain; fasting din ang tawag sa pagre-reduce o pagpapakapayat o pagpapasexy.

“Bakit ba kaming mga alagad ni Juan at mga Pariseo ay nag-aayuno, pero kayo at ang mga alagad ninyo ay hindi?” Kung ako si Hesus baka ganito ang sinagot ko, “Ewan ko sa inyo. Ba’t ba kayo mag-aayuno nang hindi ninyo alam para saan? Ba’t ninyo gagawin kung hindi malinaw sa inyo ang kabuluhan nito?” Ganito rin ang tanong ng propeta sa ating unang pagbasa.

Mas malakas ang dating ng salitang PANATA kaysa AYUNO. Pati nga sa mga pananagutan natin sa bayan bilang mga mamamayang Pilipino, ginagamit natin ang salitang PANATA. Di ba binibigkas ng mga estudyante sa elementary ang PANATANG MAKABAYAN, matapos awitin ang LUPANG HINIRANG?

Balikan natin ang kuwento ng nanay na namanata para sa anak. Kusa daw na gumaling at natakpan ang butas sa puso ng bata nang hindi na naooperahan. Fast forward, nakita ng pari ang anak na ngayon ay dalaga na, minsan isang araw, lumalakad ding paluhod at nagdarasal. Inulit ng pari ang sinabi sa nanay niya, “Hindi ba pwedeng magdasal ka na lang na nakaupo o nakaluhod sa luhuran? Ba’t ba kailangan mo pang lumakad na paluhod mula sa entrada patungo sa altar? Nagdudugo na ang mga tuhod mo at napapansin ka ng mga tao. Hindi mo naman kailangan gawin iyan. Hindi naman hinihingi iyan sa iyo ng Panginoon.”

Ang sagot daw niya ay—“Gumaling po ako dahil dininig ng Diyos ang dasal ng nanay ko na namanata nang ganito. Kaya namamanata din po ako.” Para saan? Tanong ng pari. “Para po magpasalamat.” Sabi ng pari, “Okey, may mas mabisang paraan ng panata para sa pasalamat—halika, tulungan mo ang parokya sa feeding program para sa mga batang malnourished.” At masayang tumayo ang dalaga.

AKALA KO KASI

 1,905 total views

Homiliya para sa Huwebes matapos ang Miyerkoles ng Abo, 15 Pebrero 2024, Lk 9:22-25

Tungkol sa pagpili ang mga pagbasa natin ngayon. Parang ang simple simple dahil dalawa lang ang pagpipilian. Sa unang pagbasa—buhay o kamatayan, alin ang pipiliin mo? Sa Salmong Tugunan—mabuti o masama, alin sa dalawa? Sa ebanghelyo, pagkalugi o pakinabang? Saan ka lalagay? Obvious ba?

Madaling pumili kung obvious ang pagpipilian. Pero iyun na nga ang problema, kung minsan ang akala mong mabuti ay makasasama pala; ang akala mong bubuhay sa iyo ay nakamamatay pala. Ang akala mong pakinabang ay pagkalugi pala. Ang tunay na hamon ay wala sa pagpili kundi sa pagkilatis sa mga pagpipilian. Pag sinabi mong AKALA KO KASI, ibig sabihin nabudol ka. Pumili kasi kaagad nang di man lang sinuri ang pagpipilian. Lahat ng “akala” ay mali, at siyempre, kasabihan nga natin, ang laging nasa huli ay… pagsisisi.

Ang dimonyo mahusay sa advertising. Mabenta ang tinda niya sa mga taong hindi gaanong nag-iisip. Kaya kailangan natin ang panahong ito ng kuwaresma—panahon para sa ibang klaseng pagsasanay, pagsasanay ng kaluluwa sa mga disiplina ng pananalangin at pagkilatis o pagpili nang tama. Maraming beses kasi tayong hahantong sa mga sangandaan sa paglalakbay natin dito sa mundo. Sabi nga ng theme song sa lumang pelikulang Sister Stella L., “Aling landas ang susundin ng puso? Saan ka liligaya? Saan mabibigo? Saan ka tutungo?”

Hindi ba nakapagtataka na kahit nilinaw naman ni Hesus na ang pinapasok niya ay magdudulot ng pagdurusa at kamatayan, mayroon pa ring sumusunod sa kanya? Intelihente o matalino ang tawag natin sa mga marurunong. Pero maraming mga taong kahit marurunong ay napapariwara pa rin. Lalo na kapag ang karunungan na natutunan ay katusuhan, o husay at galing sa pansarili lamang. Pwede bang mabuo o mabigyang kaganapan ang ating pagkatao kung pansarili lamang ang alam natin? Kung di tayo matutong magbigay, magbahagi, magparaya, magmalasakit, magmahal, at maghangad ng layuning lampas sa sarili natin?

Marami daw klase ng karunungan—may mahusay sa arte o sining, may matalino sa pangangatwiran, may magaling sa pamumuno at pangangasiwa, may matinik sa negosyo, may mabilis sa pakiramdaman. Ang Kuwaresma ay panahon ng pagsasanay para sa espiritwal na karunungan o “spiritual intelligence”. Nakatutuklas ng ibang klaseng kaligayahan hindi lang sa pagtanggap kundi sa pagbibigay na walang hinihintay na kapalit. Nananalangin para matuklasan sa kalooban ng Diyos ang tunay nating kalooban. Nagpapakagutom dahil may hinahangad na ibang klaseng kabusugan.

WHAT I DID FOR LOVE

 1,907 total views

Homiliya para sa Miyerkoles ng Abo, 14 Pebrero 2024, Mat 6:1-6, 16-18

Tumama sa taóng ito ng 2024 ang Valentines Day sa Ash Wednesday o Miyerkoles ng Abo, ang simula ng Kuwaresma para sa ating mga Katoliko. Sasabihin ko ba sa mga nagbabalak na mag-celebrate ng araw ng mga puso, “Sorry, wala munang Valentines Day ngayon dahil Ash Wednesday, araw ng penitensya?“ Meron pa bang mas makabuluhan at mas magandang pagkakataon para makapag-date ang mga nagmamahalan kaysa magsimba na magkasama sa araw na ito ng Miyerkoles ng Abo? Sorry hindi hugis puso kundi hugis-krus ang iguguhit sa mga noo ninyo.

Hayaan nyong ifocus ko sa aking pagninilay sa mga pagbasa natin sa araw na ito ang tema ng pag-ibig. Sa unang pagbasa pa lang, dinig ko na sa mga salita ng propetang si Joel ang tinig ng pag-ibig mula sa Diyos na nagsusumamo sa kanyang bayan, “Magbalik-loob ka sa akin nang buong puso… Magbalik-loob ka sa Panginoon na iyong Diyos na puno ng kagandahang-loob at malasakit, hindi mapagtanim ng galit.”

Ganoon din ang tono ni San Pablo sa ating ikalawang pagbasa—nagsusumamo daw siya sa mga taga-Korinto na kung maaari ay makipagkasundo na sila sa Diyos. Nakikiusap daw siya bilang bilang kinatawan ni Kristo, siya na umako sa ating pagkakasala dahil sa hangarin na maituwid tayong kanyang mga minamahal.

At sa narinig nating Gospel acclamation mula sa Psalm 95, sabi ng manunulat, Kung sakaling daw na sa araw na ito ay marinig nila ang kanyang tinig, huwag daw sanang magmatigas ang kanilang mga puso. Hindi ba romantic ang mga pagbasang iyan?

Sa ebanghelyo naman, paulit-ulit na ipinaaalala ni Hesus sa kanyang mga alagad ang dapat maging hangarin natin sa ating almsgiving o pagkakawang-gawa, prayer o pananalangin at fasting o pag-aayuno. Na huwag itong gagawin para magpakitang tao. Kailan nagiging totoo ang mga ito? Only if you did it for love. Di ba may isang love song sa Ingles na ganito ang sinasabi:
“Kiss today goodbye�The sweetness and the sorrow�Wish me luck, the same to you�But I can’t regret�What I did for love, what I did for love!”

Tagalugin natin:
“Humalik ka’t magpaalam sa kasalukuyan,
sa matatamis at mapapait na mga pinagdaanan
Pabaunan ako ng pagpapala, gayundin ako sa iyo,
Hinding-hindi ko pagsisisihan kailanman
ang ginawa ko sa ngalan ng pagibig, sa ngalan ng pagibig!”

Ganito rin ang paalala ng Panginoon sa atin, kung nais natin gawing totohanan ang ating Penitensya sa Kuwaresma: That we do our almsgiving, our praying and our fasting…only for love… Na gawin natin ang ating pagkakawanggawa, pananalangin at pag-aayuno alang-alang sa pag-ibig kung ibig natin na maging tunay na makabuluhan ang mga ito.

Sa PAGKAKAWANG-GAWA: Na kung magbibigay tayo, gawin nating walang hinihintay na kapalit. Kaya nga ang orihinal na salita para sa pag-ibig sa Latin ay Caritas. Hindi lang love, kundi unconditional love. Iyon ang tunay na charity—hindi ambag na pakitang tao. Walang kundisyon, walang kabayaran, taos-puso.

SA PANANALANGIN: Na matutuhan natin ang tunay na pakikipagkaisang-puso at diwa sa Diyos at sa isa’t isa sa diwa ng panalangin. Para kahit magkalayo tayo pwede pa rin manatiling magkalapit, pwedeng manatiling nakaugnay—iyun bang kahit wala ka, nariyan ka pa rin sa loob ko. We remain present even in our absence, by uniting in mind, heart and soul. Iyon ang saysay ng pananalangin.
SA PAG-AAYUNO: Na kapag tayo’y nagsakripisyo, hindi masakit, hindi mabigat sa loob, hindi pilit. Gagawin natin na kusang-loob ang maglaan, magparaya, ang maghandog. Ang alay mo ay hindi pera, hindi oras, hindi kayamanan kundi sarili, sariling dugo, luha, pawis. Iyung handa kang ibigay lahat, hindi ka takot maubos. At gagawin mo ito, alang-alang sa pagibig. You do it only for love.

Ito ang kahulugan ng Kuwaresma. Panahon ito ng pagsasanay, para mahubog at madalisay ang ating mga puso. Upang matuto tayong umibig at magmahal nang wagas, katulad ng pag-ibig ng Diyos na pinatunayan niya sa buhay, pagdurusa, kamatayan at pagkabuhay ng ating Panginoong Hesuskristo.

SENSE OF ENTITLEMENT

 1,908 total views

Homily for Tuersday of the 6th Wk in Ordinary Time, 13 Feb 2024, Mk 8:14-21
“Nagmamaaang-maangan” is a Tagalog expression that best describes the disposition of the disciples in today’s Gospel. They did not really forget to bring bread with them. But they were pretending as if they had forgotten. I have a feeling that they were beginning to feel heavy about giving away all their services for free and not demanding any payment for any of it.
Remember how Jesus even told them, “Give the people something to eat yourselves.”? He did not even want the people to line up or queue for the food. He instructed them instead to be seated in groups of fifty on the grass so that they could be served by the disciples themselves. Remember, these people had already received all sorts of favors from the Lord—not only did they enjoy the good news being preached to them, they even brought sick family members to be prayed over and these were healed. In addition, Jesus even asked the disciples to bring out whatever provisions they had available to give them a free lunch. I think the disciples were beginning to react to this.

So why did they have only one loaf of bread with them? Because they felt it was unfair. They were probably saying to each other—“look, are we not at least entitled to a free lunch? Why should we even need to bring along some of our own provisions?”

I think Jesus was addressing their attitude when he said, “Beware of the leaven of the Pharisees and the leaven of Herod.” He knew that the Pharisees were the type who expected something in return for the services that they were rendering. Jesus calls it a “leaven” that is very infectious. One little bit can affect a whole mass of dough.

And so he asks them one rhetorical question after another—“Do you not get it? Do you not remember? Do you still not understand?” And he reminds them how in all those instances when they shared their provisions, they got more in return than what they actually gave away: like from the five loaves with which they fed five thousand, what they collected were 12 baskets of leftovers!

It’s about generosity breeding generosity. It’s what the miracle was all about; and they still could not get it. They were still in that mode of counting the cost, of giving with a heavy heart. He wanted them to see themselves in the bread that was taken, blessed, broken and shared—how, instead of getting consumed, it multiplied. It’s supposed to be the story of our lives, the whole point in the Paschal Mystery.

KAPANGYARIHAN NG SALITA

 10,484 total views

Homiliya para sa Panlimang Linggo ng Karaniwang Panahon, Ika-4 ng Pebrero 2024, Mk 1,29-39

Sa dulo ng binasa nating ebanghelyo, sinasabi ni San Markos, “Nangangaral siya sa mga sinagoga at nagpapalayas ng dimonyo.” Hindi ito parang dalawang magkahiwalay na gawain para kay Hesus. Magkaugnay ang dalawa. Ang pumapasok sa isip ko ay ang salitang Tagalog na MABISA, o TUMATALAB. Ito raw ang pagkakaiba ni Hesus sa mga Eskriba at Pariseo o iba pang mga tagapangaral ng Salita ng Diyos noong kapanahunan niya: “May kapangyarihan ang salita niya.” Ibig sabihin, ramdam nila ang epekto, nakapangyayari, nakapagbabago. Ito ang paanyaya ko na pagnilayan natin ngayon—ang bisa ng Salita.

Kaya siguro naaakit ang marami na lumapit at makinig ang mga tao kay Hesus. Ibang klase ang mga salita niya—nakapagpapaunawa, nakapagpapagaling, nakapagpapalaya. Sa kanyang salitang-tao, naririnig nila ang Salita ng Diyos.

Sa ebanghelyo ni San Juan may mahabang introduction ang manunulat tungkol sa Salita. Sabi niya, “Mula noon pang simula naroon na ang Salita. Ang Salita ay kasama ng Diyos, ang Salita ay Diyos… Ang Salita ay nagkatawang-tao.” Ang tinutukoy niya ay walang iba kundi si Hesukristo na Anak ng Diyos. Hindi lang daw siya propeta na tagapagpahayag ng Salita. Siya mismo ang Salita ng Diyos na nagkatawang-tao.

Kaya siguro sa lahat ng nilikha, halaman o hayop, tao lang ang naturuan na magsalita. Tayo daw kasi ay nilikha ng Diyos sa kanyang hugis at wangis. May nagbiro sa akin minsan, sabi niya—meron daw siya alagang ibon na nagsasalita rin parang tao. Siguro ibong myna o parrot. Oo, siguro magagaya ng ibon ang boses ng tao, dahil nakakarinig naman ito at meron ding vocal chords. Kahit nga tinig ng sirena ng ambulansya o bumbero, pwede niyang gayahin. Pero alam natin ang pagkakaiba ng salitang tao. Pwede lang gumaya ang loro sa salitang tao, pero hindi mo pwedeng kausapin ito. Bakit? hindi naman kasi siya nag-iisip.

Ang salita ng tao ay hindi lang iyung sinasabi o binibigkas ng bibig. Kahit wala tayong sinasabi pwedeng mabuo ang mga salita sa utak natin, sa isip natin. Ang salitang binuo sa isip, pwede ring isakatuparan sa gawa. Di ba sinasabi natin sa panatang makabayan, “Ako ay magiging isang tunay na Pilipino sa isip, sa salita, at sa gawa.”

Pwedeng magkasundo ang mga tao sa pamagitan ng pagpapalitan ng salita at gumawa ng mga bagay na makabubuti. Pwedeng bumigkas ng mga salitang magbibigay ng inspirasyon. Pwedeng magpalitan ng salita ang mga tao at makabuo ang mga planong makapagpapabago at makapagpapaunlad sa buhay natin, sa pamilya, sa kapaligiran o maging sa lipunan. Pwede tayong bumigkas ng mga salitang magbibigay liwanag. Kaya tayo nakakalikha ng maraming bagay, dahil sa kapangyarihan ng ating salita.

Pero kung pwedeng maging mabisa ang salita natin para sa mabuti, pwede ring tumalab ito para sa masama. Magandang paalala ito sa atin—na matindi ang pwedeng maging epekto ng ating mga salita. Pwede nating gamitin para magsinungaling o manlinlang. Halimbawa, pinaniwala ka na listahan ng bibigyan ng ayuda ang pinipirmahan mo, iyun pala inaamyenda na ang konstitusyon. Ano bang klaseng salita iyan? Pwede ring gamitin ang salita para magmura, mang-insulto, mam-bully, manlait. Kahit salita lang pwedeng makasakit ng puso at damdamin. May mga salitang nakakalito, nakakawalang-gana, nakakasira ng loob. May mga salitang nakakagalit at nakakasira ng relasyon ng mga tao sa isa’t isa. Kumbaga sa balahibo ng manok, kapag pinagbubunot mo, hindi mo na maibabalik. O kumbaga sa toothpaste, na kapag pinisil mo at pinalabas mahirap nang ipasok na muli sa lalagyan. Di ba minsan, dahil sa galit o silakbo ng damdamin, may nasasabi tayo na pagsisihan man natin ay hindi na natin mababawi habambuhay?

Sa unang pagbasa, panaghoy ang salitang lumalabas sa bibig ni Job. Dahil sa tindi ng mga pagsubok na pinagdaraanan niya, parang nadidiliman siya. Hindi niya mainitindihan, hindi niya mabigkas, hindi niya makita ang kahulugan ng mga pinagdaraanan niya. Parang ganoon din ang pinagdaanan ng bayang Israel sa maraming pagkakataon sa buhay nila at kasaysayan nang dumanas sila ng mga trahedya. Pero nagsugo ang Diyos sa kanila ng mga propetang nagpahayag ng salitang nagbibigay-liwanag, nagbibigay pag-asa, nagpapalakas ng loob, mabuting balita.

Kaya sinasabi ni San Pablo sa ikalawang pagbasa, wala daw siyang karapatan na magmalaki o ipagyabang ang Salita na ipinahahayag niya, dahil hindi naman ito kanya. Ito’y ipinagkatiwala lamang sa kanya. Responsibilidad niya na ipahayag ito, iparamdam ang bisa nito na walang hinihinging kapalit o kabayaran.

Mga kapatid, ito ang good news natin sa araw na ito. Malinaw ang aral: pwede nating ipahiram sa Diyos ang ating mga bibig. Nasabi ito minsan ni San Pablo kay Timoteo: “Ipahayag mo ang Salita napapanahon man o hindi. Gamitin mo sa pagpapaliwanag, sa pagtutuwid ng mga kamalian, sa pagpapalakas ng loob sa mga pinanghihinaan ng pananampalataya…”

Pwedeng magsalita ang Diyos sa pamamagitan ng mga salitang binibigkas natin, kung makikinig tayo sa kanya, kung magpapakumbaba tayo at maging bukas sa kalooban niya. Kaya isinugo niya ang Espiritu Santo sa atin, para bigyan ng kapangyarihan ang ating Salita, para gawing mabisa ang ating mga salita para sa makabubuti, makapagpapagaling sa mga may karamdaman, makapagpalakas sa mga nasisiraan ng loob, makapagpapalaya sa mga naaalipin.

TRUE LIGHT FROM TRUE LIGHT

 5,617 total views

Homily for the Feast of the Lord’s Presentation, 02 February 2024, World Day for Consecrated Persons, Lk 2:22-40

Today’s Feast is traditionally called CANDLEMAS, or the Feast of the Holy Encounter.

In his story of the presentation of the child Jesus, aside from the Holy Family, St Luke has two other important characters— two elderly people: Simeon and Anna. Upon encountering the Holy child, both Simeon and Anna speak prophetically about the mission of Jesus, how his own life will be presented as a sacrificial offering for the redemption, not just of Israel but of all humankind.

The prophecy of Simeon has become known by its Latin title, NUNC DIMITTIS because it says, “Now Master, you may dismiss your servant (meaning, you may let your servant die in peace) because you have allowed me to see with my own eyes what I have been waiting for: ‘a light to reveal you to the nations and the glory of your people Israel.”

St. Luke is borrowing these words from two other oracles in Isaiah 42 and 49 about the redeeming mission of the Suffering Servant. Both are speaking about the mission of the “Servant of the Lord” to serve as “light to the nations,” through which God’s grace of salvation would reach the ends of the earth—meaning, all humankind.

That should explain to you why the lighted candle has become our symbol for the presentation. In the midst of so much suffering and evil in this world, we are often tempted to give in to despair. Our faith teaches us to stubbornly hold on to the light of God’s love and truth, God’s mercy and forgiveness, especially when we are so disheartened by the toxicity of hatred and resentment, helplessness and hopelessness.

We ritualize this at baptism through the gesture of candle lighting. The priest lights a candle from the Paschal candle which symbolizes Christ and gives it to the parents and godparents of those who are being baptized and says, RECEIVE THE LIGHT OF CHRIST. And then his instruction follows; he says, “This light is entrusted to you to be kept burning brightly. This child of yours has been enlightened by Christ. He (she) is to walk always as a child of the light.”

The candle’s light is supposed to be a symbol of new life in Christ, the true “Light of the World,” a light that should never be extinguished; a light that should never be hidden under a bushel basket, but rather made to shine out in order to drive away the darkness of evil in this world. But the original idea of the redeeming death of the sacrificial lamb is not lost on the symbolic lighted candle that burns to give light. In short, anyone who becomes part of the Redeemer’s mission of giving light, must be ready to endure burning, down to the last drop.

We also refer to today’s Feast of the Lights as the Feast of the Lord’s Presentation. “Present” is the opposite of absent. Right? Not always. Some people can be physically present but spiritually absent. True presence is about being a PRESENT, meaning—a gift to the world. Why is Jesus being presented in the temple? As part of a Jewish family, his parents Joseph and Mary did this to ritualize his whole life’s meaning and purpose: to be a gift, not a liability to the world.

The Feast of the Presentation is also celebrated by the Church as the World Day of Consecrated Persons. That is why we have with us today our partners in mission, our consecrated brothers and sisters from the religious congregations and societies of apostolic life—who have vowed themselves to the Lord, perpetually. Their whole life’s vocation is symbolized by the lighted Candle. We pray with them that they may live their vocation to a radical form of discipleship, a life lived in utmost generosity, silently witnessing to the generosity of our Lord Jesus Christ, who came, “not to be served but to serve, and to give his whole life as a ransom for the many.” They do this by living a life poverty in order to proclaim Christ as their only wealth. They do this by living a life of chastity in order to proclaim their total commitment to Love of God above all and of neighbor as oneself. They do this by living a life of obedience in order to witness to a life that fully embraces God’s will as their own.

St. Paul once said, “And I live, no, not I, but Christ who lives in me. I live by faith in the Son of God who loved me and has given up his life for me.” That is what it means to celebrate the Feast of Lord’s Presentation. It is remind ourselves that we are called to to be like a candle that has been brought near to the Great Light who is Christ, ready to be burned and totally consumed in order to give light to the world and drive away the darkness. There is one song that summarizes well the meaning of Consecrated Life; it is entitled ONE LITTLE CANDLE.
It says, “It is better to light just one little candle than to stumble in the dark. Better far that you light just one little candle all you need is a tiny spark. If we all say a prayer that the world will be free, a wonderful dawn of a new day we’d see. And if everyone lit just one little candle what a bright world it would be!”

MI CASA, SU CASA

 5,617 total views

Homiliya Para sa Huwebes sa Ika-apat na Linggo ng Karaniwang Panahon, Pebrero 1, 2024, Mk 6:7-13

Huwag daw magbaon ng pagkain, o magbitbit ng bagahe. Huwag daw magdala ng pera sa bulsa, o ekstrang underwear. Ganoon? Ewan ko lang kung sa panahon natin mayroon pang mapapasunod o maisusugo si Hesus kung ganoon pa rin ang patakaran niya. Ano ba’ng gusto niyang mangyari? Maging parang mga lagalag sila? Maging mistulang mga palaboy na taong grasa ang mga alagad niya? Sumabak na lang basta sa misyon? Bahala na kung may magpatulóy o magpakain sa kanila? Ganoon?

Kaya siguro may mga taong nag-akala noon na ang mga Kristiyano ay mga panatikong miyembro ng isang kulto, parang bulag o hibang na sunod na lang nang sunod sa kahit ano’ng ipagawa ng lider nila. Ganyan nga ang pwedeng maging impression kung di natin alam ilagay sa konteksto ang pagbasa natin ngayon.

Sa totoo lang, batay sa maraming iba pang mga kuwento sa apat na ebanghelyo, sa tingin ko mahusay sa planning, organization at management si Hesus. Kung hindi, e bakit nag-survive nang dalawang libong taon ang kilusan na sinimulan niya? Hindi siya tipong “fatalistic”. Hindi siya basta-basta sumasabak. Ma-diskarte siya. Halimbawa—alam niyang planuhin ang pagpapakain sa libo katao kahit kakaunti lang ang pagkain. Mahusay siya sa resource mobilization; ang konti napaparami. Organized din siya; imbes na papilahin ang mga tao, pinagrupo niya sila nang tiglilimampu at nag-assign ng mga tauhan para sa maayos na paraan ng pagpapakain. Pati ang gagawin sa tira-tirang pagkain, planado niya. Kapag tipong dinudumog na siya, nagpapahanda siya ng bangka sa may pampang ng lawa na aatrasan niya. Pati sound system iniisip niya; kaya kung minsan sa pampang siya nangangaral, ginagamit na sound box for projection ang bangka. Noong pumasok sila sa Jerusalem, meron na agad kontak doon na magpapahiram ng sasakyan niyang asno o ng lugar na pagdarausan nila ng hapunan ng Paskwa. Marami pa akong pwedeng ibigay na halimbawa. Pwedeng gawing libro at ang title ay “Jesus, the Organizer.”

Noong huling dinalaw ko ang sister ko sa California, tinext niya ako. Huwag daw akong magdala ng maraming bagahe. Ibig sabihin, naroon naman sa bahay niya sa San Diego ang lahat ng kakailanganin ko. At totoo nga—pati toothbrush, toothpaste, deodorant, bagong brief, mga undershirt, tsinelas, lahat prepared na niya. Pagkakataon ko na rin daw iyon para maipamili niya ako ng mga damit na pwede kong iuwi.

Mukhang ganyan din ang naging karanasan ni Jesus sa mga kaibigan niya na naging parang higit pa sa kapamilya. Di mo kailangan magbaon ng kahit na ano. Sa Kastila, bukambibig daw ng maybahay sa mga kaibigan pag dumalaw: “Mi casa es su casa.” (Ang bahay ko ay bahay mo rin.). Ang kaibigan mo ay kaibigan ko rin.

Kaya malakas ang loob niya na magsugo at magbilin na huwag sayangin ang oras sa sobrang preparasyon sa kakailanganin sa misyon. Alam niya na meron na silang maaasahang na mga “mission partners” na tatanggap at aalalay sa mga lugar na pupuntahan nila. At bakit nga naman hindi sila tatanggapin?

Isipin mo kung ikaw iyung lumpo na pinalakad niya, o iyung bulag o ketongin o baliw na pinagaling niya, o iyung tatay ng batang binuhay niyang muli? Siyempre, sa laki ba naman ng utang na loob mo sa inihatid niyang pagpapala sa buhay mo na walang bayad, hindi mo ba siya tatanggapin at tatratuhing mabuti pag nadalaw sa bahay mo o pag ipinaalalay sa iyo ang mga kaibigan niya? Pero kahit dito, realistic pa rin siya. Alam niya na meron ding mga hindi tatanggap sa kanila. Baka may dahilan sila, huwag nang magtanong, pagpagin na lang ang alikabok at humanap ng ibang matutuluyan.

Kaya pala may mga kaibigan siyang tulad nina Martha at Maria. Hindi mo ba ipagluluto ng masarap ang bumuhay sa kapatid mong si Lazaro? Para sa kanila, ang anumang kagandahang-loob na pwede nilang ipakita sa kanya ay laging nahihigitan ng kagandahang-loob na hatid niya sa buhay nila. Generosity breeds generosity, ika nga sa Ingles. Dumarating siya o ang mga alagad niya para maghatid ng mabuting balita, ginhawa, pagpapala, paano ba siyang hindi tatanggapin nang buong puso? Hindi lang siya tagapagdala ng mensahe. Siya mismo ang mensahe. The medium is himself the message. Sa piling niya, ramdam nila na parang dumating na nga ang kaharian ng Diyos.

PREJUDICE

 5,617 total views

Homily for Wednesday of the 4th Wk in Ordinary Time, 31 January 2024, Mk 6:1-6

Mark says the people of Nazareth were “amazed” about the way Jesus preached in their synagogue. They seemed to have been actually impressed at the start. But as soon as they started asking questions like “Where did he get all this? What kind of wisdom.. ? What mighty deeds…?“ pretty soon their amazement was replaced by CONTEMPT.

I remember reading a story about a job interviewee who initially impressed the interviewers with the way he answered their questions. But as soon as they checked his profile and asked, “Where did he get his degree? What is his area of specialization? What is his family background?” their reaction was quickly replaced by contempt. Sometimes we think a personal profile or a curriculum vitae helps the interviewers in job interviews. Well, it should; but much also depends on the attitude of the person who is using them. It will not help if the interviewers will immediately allow their perception to be colored by what they read in the interviewee’s biodata and prevent them from taking his application seriously.

We have a word for it in English—bias, or prejudice. I think we are more familiar with the word bias; it has almost become an acceptable word in Pinoy Taglish—as in “Napaka-biased mo naman.” Prejudice actually means the same thing. It has to do with judging before the facts are even laid out before you. And so a biased view is a prejudgment. In Tagalog we would call it a “paunang hatol.” It is the opposite of understanding, which is pag-unawa. They say the root word of UNAWA means “awa ang inuuna, hindi paghatol.”

This is one instance where the English expression “Familiarity breeds contempt” does apply very well. Normally, what we know ABOUT a person should help us in truly knowing that person. Well, not always. Sometimes what we think we already know about the person can hinder us from truly trying to understand the person better. It can reinforce prejudice, which becomes an obstacle to truly knowing. And this is what amazes Jesus about his kinsfolk in Nazareth.

Take note, Mark does not say “He did not perform any mighty deed there.” Rather, he said, “He WAS NOT ABLE TO perform any mighty deed there.” Meaning, he tried, but he failed. And he quickly adds a remark to soften the impact of the embarrassing situation “except for a few sick people whom he had laid hands on and cured.” I can relate well with that; I mean the idea of a messiah who does not succeed all the time. Sometimes he tries but he fails—like David does in our first reading.

The Gospel sort of rubs in the humanity of Jesus. The “lack of faith” of his kababayans in Nazareth upsets him. It prevents him from allowing the power of God to be made manifest through him. No wonder he had to withdraw every now and then to keep himself spiritually grounded and not allow himself to be unsettled or rendered powerless by people’s reactions to him. Remember that passage where he reprimanded James and John for getting so upset about the inhospitality of the Samaritans, they wanted to rain down fire on them? By simply telling them to go by another route, Jesus was telling them not to allow the faithlessness of people to get into their system.

PANGALANAN

 21,470 total views

Homiliya para sa Pangwalong Araw ng Simbang Gabi, Sabado sa Ikatlong Linggo ng Adbiyento, 23 ng Disyembre 2023, Lk 1:57-66

Isa sa pinakamahalagang silbi ng linggwahe para sa tao ay ang pagbibigay ng pangalan sa mga bagay-bagay sa buhay natin. Kaya karamihan sa mga linggwahe ay mayroong diksyunaryo. Importante ang diksyunaryo lalo na kung dayuhan ka sa isang bansa at di mo pa gaanong alam ang salita nila.

May isang pamangkin ako na nagbiyahe sa Spain. Dahil marami tayong mga salitang Tagalog na hiram sa Espanyol akala niya laging pareho ang ibig sabihin ng mga ito sa Kastila, katulad ng “cuchara”, “tenedor”, “cochillo” at iba pang gamit sa mesa. Laking gulat niya na ang “derecho” hindi pala pasulong kundi pakanan sa Espanyol. Ang “siempre” hindi pala “of course” ang ibig sabihin kundi “always”. At minsan, dahil may monthly period siya, nagpunta siya sa drug store at sinabi sa tindero na kailangan niya ng “pasador.” Tanong ng tindero, anong klase daw na pasador? Sabi niya kahit anong brand. Binigyan siya ng pang-ipit ng buhok. “Hair pin” pala ang “pasador” sa Kastila. Paano kaya siya naging sanitary napkin sa Pilipinas?

Sa ibang mga linggwahe, iba ang paraan ng pagtatanong ng pangalan. Imbes na “Ano ang pangalan mo?” ang tanong ay “Paano ka tinatawag?” Pag di natin mahagilap ang salita para sa ibig nating sabihin, minsan hihingi tayo ng tulong. Imu-muwestra mo sa kamay at sasabihin, “Ano nga ba ang tawag sa ganoon?” (Btw, Espanyol din iyan—galing sa mostrar, muestra—ipakita). Ewan ko kung paano minuwestra ng pamangkin ko ang binibili niyang pasador at tuloy hair pin ang binigay sa kanya.

May mga sitwasyon sa buhay ng tao na mahirap talagang pangalanan, hindi lang ang mga bagay-bagay kundi pati mga karanasan at pangyayari sa buhay. Kapag na-shock ang tao o na-trauma sa isang pangyayari, o kapag dumanas siya ng matinding trahedya o pagkasindak, parang nauumid ang dila niya, walang masabi, para si Zacarias. (Marami akong nakitang nagkaganoon sa mga kapamilya ng mga EJK victims.). Sa mga ganyang sitwasyon minsan malaki ang naitutulong ng counselor. Bahagi ng paghilom ang mapangalanan at matanggap ng tao ang kanyang pinagdadaanan. Ang counsellor ay para ding gumaganap sa papel ni Angel Gabriel.

O katulad ng ginawa ni Hesus sa dalawang alagad sa Emmaus nang nagpakita siya at di nakilala, nakilakad, nakinig at nagpaliwanag upang tulungan silang maunawaan ang mga pinagdaanan nilang trahedya sa Jerusalem. Ang inaakala nilang kabiguan sa krus ay isa palang tagumpay, isa palang katuparan ng plano ng Diyos ayon sa Kasulatan. Hindi sila bumalik hangga’t hindi nila napangalanan nang tama ang mga nangyari sa Jerusalem. (Luke 24)

Kahit mahalaga ang pananahimik sa buhay natin, meron din palang pananahimik na hindi mabuti. Baka di natin alam dumaranas na pala ng matinding depression ang tao at delikado ang pwede niyang gawin sa sarili, lalo na kung walang kasama o kaantabay. Mas mabuti kapag natulungan silang magkuwento, masabi ang kanilang nararamdaman.

Sa tingin ko, kung ang balita ni Gabriel ang dahilan ng pananahimik ni Zacarias, si Maria naman ang naging daan para makapagsalita siyang muli. Doon sa aking sinulat na librong Yeshua, nag-“reading between the lines” ako. Noong nakikialam ang mga kapitbahay tungkol sa pangalang minumungkahi nilang ibigay sa bagong-silang na anak ni Elisabet, dahil naroroon sa background si Maria at posibleng siya ang tahimik na pumapapel bilang yaya o baby-sitter, palagay ko si Maria din ang gumawa ng paraan para maudyok si Zacarias na makapagsalitang muli. Palagay ko siya ang nagdala sa bata kay Zacarias at nagsabi, “Kuya, sina-suggest ng mga kapitbahay na tawaging Zacarias Junior itong anak mo. Pero si Ate Elisabet, Juan daw pangalan ng bata.” Alin sa dalawa? At noon muling nabuksan ang bibig niya.

Noon din ginampanan ni Zacarias ang papel ng “pagbibigay pangalan”, bilang tanda na kinikilala niya ang bata bilang kanya. Kaya malaking bagay para sa mga Hudyo ang ritwal ng pagbibigay-pangalan. Kaya pala, tulad ng nabanggit ko kanina, sa ibang mga bansa, imbes na “What is your name?” ang sabihin para alamin ang pangalan, ang tanong nila—halimbawa sa Aleman ay “Wie heissen Sie?” O “How are you called?” (Paano ka tinatawag? ) Ang pagbibigay-pangalan ay sabay na pagpapahayag na rin ng pagtawag o bokasyon at misyon. Kaya sinabi ng mga kapitbahay, “Magiging ano nga kaya ang batang ito?” Magiging tanda ng kagandahang-loob ng Diyos—ito ang ibig sabihin ng Juan. Hindi lang ito pangalan kundi orakulo. Sayang dahil Linggo bukas, hindi na natin maririnig ang Awit ni Zacarias (Ang Benedictus) nang mabuksang muli ang bibig niya. Sasabihin niya, “Ikaw anak ay magiging propeta ng kataas-taasang Diyos, sapagkat mauuna ka sa kanya upang ipaghanda siya ng daan, upang ipaalam sa kanyang bayan ang pagliligtas na kanyang gagawin sa pamamagitan ng pagpapatawad sa kanilang mga kasalanan.” Hindi lang siya nagbigay ng pangalan; ipinahayag din ang magiging kinabukasan ng bata.

Ito ang dahilan kung bakit tayo naglunsad ng DSPP sa ating diocese. Upang katulad ni Zacarias, mapangalanan din natin, hindi lang mga prayoridad na dapat nating tutukan sa ating pagpaplano. Hindi naman ang gusto natin kundi ang gusto ng Diyos ang layunin natin para sa pagbubuo ng simbahang sinodal na nagkakabuklod, nakikilahok at nagmimisyon. Kailangan din nating pangalanan ang nandiyan na, ang nangyayari na, ang isinisilang na sa ating piling, ang Kristong tumawag sa atin upang makiisa sa kanyang misyon, upang ang dito sa lupa ay maging simula na ng langit.

BASBAS, PAGPAPALA

 32,487 total views

Homiliya para sa Pampitong Araw ng Simbang Gabi, Biyernes sa Ikatlong Linggo ng Adbiyento, 22 ng Disyembre 2023, Lk 1:46-56

Ang Magnificat ay isang “Awit ng Pagpapala”. Sino ang pinagpapala ni Mama Mary? Ang Panginoon. Teka, di ba baligtad? Di ba dapat Diyos ang nagpapala at tao ang pinagpapala? Kahapon ito ang pahayag ni Elisabet kay Maria: “Bukod kang pinagpala ka sa babaeng lahat…”. Ang Magnificat ay sagot ni Maria sa pagkilala ni Elisabet sa hatid na pagpapala ng kanyang pagdalaw: hindi ako kundi ang Diyos ang dapat pag-ukulan ng blessing. Siya ang tunay na pinagpala, dahil siya ang pinagmumulan ng lahat ng pagpapala.

Kaya siguro ang mga Hudyo, sa pagbabasbas ng anumang bagay o tao, ang laging simula ng prayer of blessing ay pagpapala sa Diyos na bukal ng lahat ng biyaya na pinadadaloy niya sa iba sa pamamagitan natin. Sa Hebreo, ganito ang sinasabi nila: “Barukh Attah Adonay Elohenu” (Pagpalain ka O Panginoon naming Diyos). Ang karaniwang opening ng alinmang panalangin ng pagbabasbas o pagpapala sa kahit na ano o sino ay pagkilala muna sa kagandahang loob ng Diyos.

Nasabi ko sa inyo kahapon na mainit na topic ngayon ang salitang BLESSING. Malakas ang negative reaction ng maraming mga kapatid nating Katoliko sa isang “Declaration” mula sa Roma noong nakaraang December 18 tungkol sa Pastoral na Kahulugan ng Blessing. Pwede daw bang “i-bless” ang mga hiwalay sa asawa, diborsiyado o may kinakasamang bakla pag humingi sila nito? Akala nila kasal o sakramento ang tinutukoy na blessing; pakibasa na lang siguro nang mabuti ang nasabing dokumento.

Kung mga alagang aso’t pusa nga, pati sasakyan, mga bolpen at lapis na pang-board exam at mga passport inihihingi natin ng blessing, mga tao pa kaya?

Aaminin ko sa inyo, dahil tao din ako, kung minsan mabigat din ang loob ko na magbigay ng blessing. Halimbawa—kung ang humihingi ng blessing ay isang kumakandidatong pulitiko na may kasama pang taga-media. Nagdududa kasi ako pag ganyan na baka publicity lang talaga ang gusto niya, hindi blessing. Pero nilalabanan ko ang sarili ko. Hindi ko alam ang nasa loob niya, baka sincere naman, sino ako para husgahan siya? Parang duktor din kasi kami. Kahit kalaban hindi mo pwedeng pagkaitan ng kalinga kapag humiling ito.

Kung minsan naman may mga taong umaasta na parang nabibili ang blessing. Sa Bibliya, may kuwento tungkol sa isang mayamang sundalo na nagkasakit na leprosy at inalukan ng ginto at pilak bilang kapalit sa blessing ng propetang si Elisha. (2 Kings 5) Gusto ng sundalo bigyan siya ng importansya at i-pray over siya ng propeta. Bukod sa tinanggihan ng propeta ang alok na ginto at pilak at hindi man lang niya hinarap ang sundalo. Isang instruction lang ang ibinigay ng propeta kung ibig daw ng sundalo na gumaling. Maglublob daw ng pitong beses sa maputik na tubig ng ilog Jordan; iyun na ang blessing. Magwo-walk-out na nga sana ang sundalo. Buti na lang nakinig siya sa batang alipin na nagpayo sa kanya na magpakumbaba at sumunod. Ayun, gumaling.
Talagang di natin alam ang milagrong pwedeng mangyari kahit sa mga arogante at masyadong parang bosing ang dating. Kahit nga ang madaya at mapanlinlang na si Jacob, nakakuha ng blessing sa tatay niyang si Isaac. (Genesis 27) Inagaw niya ang blessing na nakalaan para sa panganay na kapatid niyang si Esau. Aba tinulungan pa siya ng nanay niya para nakawin ang blessing sa kuya niya. (Nananakaw pala ang blessing?)

At meron pa ngang kuwento tungkol sa isang dayuhang propetang si Balaam na kinomisyon ng haring kalaban ng Israel na sumpain ang Israel. Pero imbes na sumpa, pagpapala ang lumalabas na salita sa propeta sa tuwing bubuksan niya ang bibig niya. (Numbers 22)

Sa mga ebanghelyo naman, di ba minsan, humihingi daw ng blessing ang mga nanay para sa mga anak nilang makukulit at sinasaway sila ng mga alagad? Sino ang napagalitan? Hindi ang mga nanay, hindi rin ang mga bata, kundi ang masusungit na alagad. Sabi ni Hesus, “Hayaan ninyong lumapit sa akin ang mga batang pinabi-bless ng mga nanay.” (Mark 10:14) Kaya ingat lang sa masusungit; baka mapagalitan ng Panginoon kapag ipinagsungit ang blessing.

Iyung prostitute na naghugas at nagmasahe sa mga paa ni Hesus sa isang kainan—di ba higit pa sa blessing ang nakuha niya kay Hesus? (Luke 7) Pinahagingan pa nga ni Hesus ang Pariseong nanghusga sa babae. Mas matindi daw ang pag-ibig na manggagaling sa taong mas malaki ang kasalanang pinatawad sa kanya. Wow. Oo nga ano, di ba ang basong kulang sa laman—pag mas malaki ang kulang mas malaki ang ipampupuno sa pagkukulang! Big sinners make big lovers.

At iyung babaeng Samaritana (John 4) —lima na daw ang kinasama niyang lalaki at ang pang-anim na ka-live-in niya hindi rin niya asawa. Magandang example ng taong nasa “irregular marital situation.” Siya na nagsungit kay Hesus ng tubig na maiinom, siya pa ang tumanggap ng “buhay na tubig na bumabalong” ng mabuting balita. Sa pamamagitan niya, pinaapaw pa ng Panginoon at pinaagos ang grasya ng mabuting balita sa mga pasaway na Samaritano.

Isa pang halimbawa’y si Zaqueo, ang tax-collector na pandak. (Luke 19) Kulang siya sa sukat, hindi lang sa pisikal kundi pati na rin sa moral. Grabe, ang tindi ng blessing na tinanggap niya matapos na pansinin siya at pababain ni Hesus para makasalo sa hapag-kainan, di ba? Ang taong tiwali at maramot biglang natutong bumitaw at tumalikod sa dating mahigpit niyang kapit sa salapi at natutong magbahagi. Di ba ang tindi ng epekto ng blessing iyon?

Kung nagpadala lang siguro si Jesus angal ng mga Pariseo, baka walang nangyaring pagbabago kay Zaqueo. Si Hesus ay hindi ang tipong magsasabing, “Magbago ka muna kung gusto mong bigyan kita ng blessing.” Binebless muna niya; sumusunod ang pagbabago.

May tatlong examples pa ako: Si Judas Iskariote, ang bandidong katabi ni Hesus sa kalbaryo, at ang babaeng nahuli sa pakikiapid. Si Judas—ang taksil na kaibigan na nagkanulo kay Hesus sa halagang 30 piraso ng pilak. (John 14:30) Taksil, pero binless pa rin siya ni Hesus. Siya ang unang binigyan niya ng kapirasong tinapay sa huling hapunan, bago siya nilamon ng dilim. Ang kriminal naman na kasamang napako rin sa krus sa kalbaryo: ni hindi blessing ang hiniling niya kundi ang maalaala man lang daw siya ni Hesus sa kanyang kaharian. Pero ang tindi ng blessing na tinanggap niya; sinabihan siya ng Panginoon, “Ngayon mismo makakasama mo ako sa paraiso.” (Luke 23:43) Last example, ang babaeng nahuli sa pakikiapid. Sa mga taong nakiisa sa panghuhusga sa babae, at kasamang naghihintay ng hudyat para parusahan siya ng kamatayan sa pamamagitan ng pagbato, di ba’t sinabi ni Hesus, “Ang walang kasalanan sa inyo ang unang bumato sa babae.” (John 8 ) Sapat na iyon para tumalikod sila at magsi-uwian. May sumikat na kasabihan noon, “Kapag itinuro mo ang hintuturo mo para akusahan ang kapwa, tandaan mo, may tatlong daliring nakaturo sa iyo.”

Kaya magandang paalala ang sabi ng Salmo 130,3-4: “Kung tatandaan mo Panginoon ang lahat ng aming mga pagkakasala, sino ang matitira? ”

Isa sa mga paalala ni Hesus sa mga alagad ay kung ang kaya lang nating mahalin ay ang mababait at karapat-dapat, wala pa daw tayong aasahang gantimpala. Tumulad daw tayo sa mga anak ng Kataas-taasang Diyos na nagpapasikat sa araw sa mabubuti at masasama, at nagpapaulan sa mga matuwid at mga tiwali.” (Matthew 5:45) Sinabi rin niya: Huwag kayong humusga at di kayo mahuhusgahan; huwag kayong humatol at di kayo hahatulan, magpatawad at kayo’y patatawarin, magbigay at kayo’y tatanggap ng siksik, liglig at umaapaw.” (Luke 6:37-38) At pinakamahalaga sa lahat: “Ang panukat ninyo sa kapwa ay ipanunukat din sa inyo.”

Kaya balikan natin ang conclusion kahapon: Mga kapatid, huwag nating ipagkait sa mundong nananabik ang blessing na ito. Ibahagi natin ito sa mundong makasalanan ngunit lubos na minamahal at patuloy niyang tinutubos at pinag-aalayan ng buhay. Ito ang ibig sabihin ng magmisyon—ang maipakilala sa mundo ang kagandahang-loob ng Diyos na inawit ni Maria.

Scroll to Top