Sabado, Marso 29, 2025

Paghilom ng ozone layer

 842 total reads

Mga Kapanalig, break muna tayo sa mga bad news. Pag-usapan naman natin ang isang magandang balita sa usapin ng klima.

Naaalala ba ninyo noong naging mainit na usapin ang butas sa ozone layer? Ang ozone layer ay isang bahagi ng atmosphere na nagsisilbing panangga ng ating planeta laban sa matinding init at sikat ng araw.

Ipinagbawal noon ang paggamit ng mga kemikal gaya ng chlorofluorocarbons (o CFC)—na ginagamit sa refrigeration, air conditioning, at aerosol sprays—dahil sinisira nito ang ozone layer na sanhi ng pag-init ng mundo. Pero sa mga nakaraang dekada, unti-unting nabawasan ang pagtuon natin sa problemang ito. Bakit kaya?

Noong dekada ‘80, natuklasan ang lumalaking butas sa ozone layer sa ibabaw ng Antarctica o pinakatimog na bahagi ng planeta. Dahil dito, tumitindi ang pag-init ng mundo. Kaya naman, nagkasundo ang mga bansa na ipagbawal ang mga kemikal na sumisira sa ozone layer. Hindi naging mabilis ang resulta. Maraming dekada ang dumaan bago makita ang resulta ng pagbabawal sa CFC. Noong 2006, naitala ang pinakamalaking pagkasira sa ozone layer, pero hindi tumigil ang mga bansa sa pagtutulungan at lalo pang pinalakas ang kasunduang labanan ito. Noong 2016, nagsimula nang lumiit ang butas sa ozone layer. Noong nakaraang taon—apat na dekada simula noong natuklasan ang butas—sinabi ng United Nations (o UN) na “the ozone layer is healing.” Kung magpapatuloy ang pagbabawal sa CFC, tuluyang maghihilom ang ozone layer sa susunod na apat na dekada.

Isa itong tagumpay sa usapin ng klima at kapaligiran.

Gayunpaman, hindi rito nagtatapos ang pagkilos laban sa climate change. Marami pa ring ginagawa ang mga tao na kayang baliktarin ang paghilom ng ozone layer. Maaaring manumbalik nga ang ozone layer, pero patuloy na umiinit pa rin ang mundo dahil sa ibinubugang greenhouse gases mula sa pagsusunog ng fossil fuels gaya ng petrolyo. Hindi lang ito dahil sa mga sasakyan at negosyong umaasa sa langis; ang mga nagpapatuloy na giyera ay pinagmumulan din ng greenhouse gases.

Sa Pilipinas naman, kinakalbo natin ang kagubatan para gawing minahan. Pinuputol natin ang mga puno sa kalunsuran para tayuan ng mga expressways na gagamitin ng mga sasakyan. Kamakailan pa nga, sa halip na palakasin ang pampublikong transportasyon na makababawas sa greenhouse gas emissions ng bansa, hindi binigyan ng alokasyon sa panukalang badget ng administrasyong Marcos Jr sa susunod na taon ang EDSA Carousel o ang bus rapid transit system ng Metro Manila.

Balik tayo sa pagliit ng butas sa ozone layer. ‘Ika nga, malayo pa, pero malayo na. Marami na tayong nagawa, pero marami pa ang kailangang gawin.

Ngayon araw ay ang International Day for the Preservation of the Ozone Layer. Hindi na natin gaanong naririnig ang problema sa ozone layer dahil gumagana na ang mga patakarang ipinatupad upang tugunan ito. Sa gitna ng mga problema at kaguluhan sa mundo, ang paghilom ng ozone layer ay isa sa magagandang balita na nagbibigay sa atin ng pag-asa at patunay sa kapangyarihan ng pandaigdigang pagtutulungan at sama-samang pagkilos. 

Mga Kapanalig, ipinapaalala sa atin ng paghilom ng ozone layer na hindi imposibleng solusyunan ang mga hamong kinahaharap ng ating mundo. Sana’y magsilbing aral sa atin ang ipinamalas na pagkakaisa ng mundo para pangalagaan ang kabutihang panlahat o common good, isa sa mga prinsipyo ng mga panlipunang turo ng Simbahan. Huwag sana tayong mawalan ng pag-asa sa patuloy na pagkilos upang makamit ang isang mundong ligtas, maunlad, at mapayapa. Alalahanin natin ang papuri sa mapayapang pagkakaisa sa Mga Awit 133:1: “Napakaligaya at kahanga-hanga sa ating pangmasid, ang nagkakaisa’t laging sama-sama na magkakapatid!”

Sumainyo ang katotohanan.

Pagnanakaw sa kabataan

 45,160 total reads

Mga Kapanalig, hindi lang sa mga flood control projects may scam. Tila may nakawán ding nangyayari sa mga paaralan!  

Lumabas noong isang linggo ang report ng Philippine Center for Investigative Journalism (o PCIJ) na tumukoy sa mga contractors ng mga kuwestyonableng proyekto sa mga paaralan. Marami sa kanila ay contractors din ng mga palpak o pekeng flood control projects. 

Mula 2016 hanggang 2026, nakakuha sina Curlee at Sarah Discaya ng kontratang may halagang mahigit 13 bilyong piso para sa mga imprastraktura sa mga paaralan. Sa ilalim lang ng administrasyon ni dating Pangulong Duterte, nakakuha ng mga proyekto sa mga paaralan ang kanilang mga kumpanya na Alpha & Omega at St. Timothy. Batay sa records ng Department of Public Works and Highways (o DPWH), ang ahensyang inatasang magtayo ng mga silid-aralan, nakakuha ang mga Discaya ng mga kontratang nagkakahalaga ng mahigit 232 milyong piso sa Bulacan 1st District Engineering Office. Matatandaang inamin sa isang pagdinig ng Senate Blue Ribbon Committee ni Brice Fernandez, dating engineer ng DPWH sa Bulacan, na lahat ng proyekto, kasama ang mga classrooms, sa Bulacan 1st District ay overpriced (o tinaga ang presyo) o underdesigned (o tinipid). Aniya, 30% hanggang 50% lamang ng contract cost ang talagang ginastos para sa mga proyekto. Samantala, hindi lalampas sa 10% ang napupunta umano sa kickback sa mga pulitiko. Nahiya pa silang taasan ito dahil kung mas malaki pa ang kickback, magiging delikado ang mga substandard na school buildings para gamitin ng mga estudyante at mga guro. 

Kasama rin sa listahan ng mga kontratista ng mga paaralan ang kompanya ng magkapatid at dating mga mambabatas na sina Christopher at Zaldy Co. Sa loob ng sampung taon, mahigit isang bilyong piso ang halaga ng mga kontratang nakuha nila. Karamihan sa mga proyektong nakuha nila ay matatagpuan sa probinsya ng Albay, ang balwarte ng magkapatid na pulitiko. Bagamat dati nang nakakakuha ng kontrata sa mga paaralan ang kanilang kumpanya, bumulusok ito sa itaas ng listahan ng mga school contractors sa unang bahagi ng administrasyon ni Pangulong BBM. Matatandaang naging chairperson ng House Committee on Appropriations si Zaldy Co bago tumakas at magtagô matapos pumutok ang flood control scandal. 

Maraming problemang kinakaharap ang sektor ng edukasyon. Nariyan ang pagkabawas ng school days dahil sa matinding pag-ulan at baha. Malaking alalahanin din ang karahasan sa mga paaralan. Heto at dumagdag pa ang nangangamoy na katiwalian sa mga gusali at silid-aralan. Ligtas nga ba ang ating mga anak sa mga paaralang may mga gusaling tinipid ng mga kontratista? Hanggang kailan magtitiis ang mga guro at estudyante sa mga siksikang silid-aralan? May napakalaking pondo naman para magpatayo ng mga classrooms pero nakagagalit na hindi ito napupunta sa dapat paggamitan.

Ayon sa mga panlipunang turo ng Simbahan, kinokompromiso ng katiwalian ang tungkulin ng pamahalaan. Sinisira nito ang relasyon sa pagitan ng taumbayan at ng mga namamahala, na nagdudulot ng hindi paghahatid ng mga serbisyo. Sabi nga ni Pope Francis noon, ang mahihirap ang nagbabayad sa katiwalian. Sa paglaganap ng katiwalian, ang taumbayan, lalo na ang mahihirap na umaasa sa mga serbisyo ng pamahalaan, ang nawawalan. Kung mapatutunayang may pagnanakaw sa pondo para sa mga school buildings, ang mga estudyanteng Pilipino ang nawawalan.

Mga Kapanalig, tulad ng sinasabi sa Exodo 23:8, “ang [katiwalian] ay bumubulag sa katuwiran ng tao.” Sa pamahalaan ngayon, marami ang nabubulag sa salapi, at tungkulin nating panagutin sila. Kaya huwag nating tantanan ang mga tiwali na nakinabang hindi lang sa mga flood control projects, kundi pati sa konstruksyon ng mga paaralan. Hindi lang mga silid-aralan ang kanilang ninanakaw. Ninanakaw din nila ang kinabukasan ng ating kabataan. 

Suminyo ang katotohanan.