Teenage Pregnancy: Isyu ng Pamilya at Lipunan

SHARE THE TRUTH

Send your Love Offering

SAVINGS ACCOUNT NAME

DZRV Radio Veritas Foundation, Inc.

  1. Metrobank Savings Account No.: 076-3-076270210
  2. Banco De Oro Savings Account No.: 001-630011876
  3. BPI Savings Account No.: 0213-3251-91
  4. PNB – Savings account No.: 105-910-013-091

 14,114 total views

Nakakagulat, kapanalig, ang datos ukol sa teenage pregnancy sa ating bansa. Ayon sa 2014 datos ng Philippine Statistical Authority (PSA), kada oras, 24 na sanggol ang sinisilang ng mga teenage mothers. Ang datos na ito ay sinususugan ng 2014 Young Adult Fertility and Sexuality (YAFS) study. Mga 14% ng mga Pilipina na may edad aged 15 to 19 ay buntis o di kaya mga ina na. Mataas ang bilang na ito, lalo na kung ikukumpara sa mga ibang bansa sa Southeast Asia. Tayo ang pinakamataas sa rehiyon kapanalig, at sa atin lamang tumataas ang bilang ng teenage pregnancy.

Ayon sa YAFS, dalawa sa mga dahilan ng mga kabataang nabubuntis ay ang pagkasira ng kanilang buhay pamilya at kawalan ng maayos na female role models sa kanilang tahanan. Maliban dito, marami sa mga teenage mothers ay maralita, at maraming eksperto ang nagsasabi, ang teenage pregnancy ay simtomas ng kahirapan.

Kapanalig, malaking isyu ang teenage pregnancy sa pamilya at lipunan. Unang una, malaki ang epekto nito sa buhay ng batang magsisilang at isisilang. Marami sa mga teenage mothers ay tumitigil mag-aaral, bago pa man mabuntis, o habang buntis. Marami sa kanila ay mahihirapan ng mag-aral pa o maghanap ng kasanayan dahil sa kanilang bagong obligasyon. Ang sanggol at ang ina ay maghihirap, at papahabain uli ang siklo ng kahirapan ng kanilang pamilya.

Ang teenage pregnancy ay malaki ang implikasyon sa health care ng bansa. Ito ay isang malaking health risk. Ang murang edad ng mga teenagers ay hindi lamang nangangahulugan na hindi pa sila hinog sa pag-iiisip. Ang kanilang katawan ay hindi pa rin handa sa mabilis na pagbabago na kaakibat ng pagbubuntis. Marami sa kanila ay nahihiyang magpa check up, hindi maayos ang nutrisyon, at nahaharap sa risk ng maternal death. Tumataas nga ang bilang ng mga teenagers na namamatay dahil sa pagbubuntis. Sampung porysento sa kanila ang namatay noong 2013.

Kailangan ng ibayong atensyon ng ating kabataan ngayon. Ang mga isyung kanilang kinahaharap ay nakakaparalisa at nakakapigil buhay sa kanilang hanay. Kailangan nila ng gabay una mismo sa kanilang pamilya. Hindi nga ba’t ang pagkasira ng pamilya at kawalan ng huwarang babae din ang ang ilan sa mga dahilan ng mga teenage mothers?

Ang pagpapatatag ng pamilya ay isang makapangyarihang tugon sa isyung ito. Kailangang,maiahon ang mas maramng pamilya sa karalitaan upang mabawasan ang bilang ng mga out of school youth. Kailangan mabigyan ang mga pamilya at ang kanilang anak ng mga kasanayan na maaring tumulong sa kanila gumawa ng maiinam na desisyon para sa kanilang sarili at pamilya. Kailangan din ng mas maigting na pastoral formation sa mga pamilya; kailangan silang mabigyang gabay ispiritwal.

Ang mga ito ay ilang ehemplo lamang ng pagtulong sa pamilya at sa kabataang nasasangkot sa mga isyu gaya ng teenage pregnancy. Marami pa tayong magagawa at dapat gawin. Ang Pacem in Terris ay niyayakag din tayong patatagin pa ang pamilya: “Most careful provision must be made for the family both in economic and social matters as well as in those which are of a cultural and moral nature, all of which look to the strengthening of the family and helping it carry out its function.”

PAX Silica project, hindi pa done deal-Malakanyang

 11,332 total views

Hindi isinara ng Malacañang ang posibilidad na magkaroon ng pagbabago sa Pax Silica Project, kasunod ng panawagang ipahinto ito dahil sa pangamba sa suplay ng tubig, kuryente, at kakulangan umano ng konsultasyon sa mga lokal na komunidad.

Sa ginanap na press briefing sa Palasyo, sinabi ni Palace Press Officer Undersecretary Claire Castro, pinag-aaralan pa ng pamahalaan ang lahat ng isyung may kaugnayan sa proyekto.

“Actually, kaya nga po ito ay inihahainan ng ating pamahalaan patungkol sa Bak silica, dahil kung sino man po yung ibang mayroong issue, tungkol sa di umano magiging problema sa supply ng tubig, sa supply ng kuryente, lahat pong ito ay isinasaalang-alang ng pamahalaan,” ayon kay Castro.

Ipinaliwanag ni Castro na isinasaalang-alang ng gobyerno ang mga usapin sa suplay ng tubig at kuryente, kaya hindi pa pinal ang pagpapatupad ng proyekto.

Dagdag pa ng opisyal ng Malacañan, “May chance po na mabago ang iba mga provisions. Kung ano po yung maaaring mas maging magandang idulot sa ating mga kababayan, sa Pansang Pilipinas, and of course, sa mga partners, yun naman po ay isasaalang-alang.”

Una na ring binanggit ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. Sa kaniyang State of the Nation Address ang Pax Silica bilang bahagi ng Luzon Economic Corridor.

Ayon sa Pangulo, layunin ng Pax Silica na makahikayat ng mga mamumuhunan, makalikha ng de-kalidad na trabaho, at suportahan ang pag-unlad ng industriya ng artificial intelligence (AI) sa Pilipinas.

Ang Pax Silica ay isang pandaigdigang inisyatiba na sinasabing para sa seguridad ng ekonomiya na pinangungunahan ng Estados Unidos. Inilunsad ito noong Disyembre 2025 upang tiyakin ang matatag na suplay ng mga teknolohiyang mahalaga sa artificial intelligence (AI), semiconductors o microchips, at critical minerals na kailangan sa paggawa ng makabagong teknolohiya.

Noong Abril 2026, sumali ang Pilipinas sa koalisyon at nangakong maglaan ng 1,600 ektaryang lugar sa New Clark City bilang isang AI-native industrial acceleration zone o sentrong nakatuon sa pagpapabilis ng pag-unlad ng mga industriya at pamumuhunang may kaugnayan sa AI at iba pang makabagong teknolohiya.

Pangulong Marcos, bigong tugunan ang suliranin ng mga manggagawa

 11,529 total views

Nanindigan ang Ecumenical Institute for Labor Education and Research (EILER) na bigong tugunan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang matinding suliranin ng Pilipinas lalu na ang kalagayan ng mga manggagawa.

Ayon sa EILER, bingi ang pangulong Marcos sa panawagan ng mga manggagawa na nakakabuhay na sahod, pagwakas ng kontraktwalisasyon at karapatang magtayo ng union.

Sinabi ng EILER na kahit tumaas na sa 780-pesos ang arawang minimum wage ay kulang ito sa 1,301-pisong daily family living wage sa isang pamilyang may limang miyembro.

Iginiit ng grupo na hindi sapat ang panukalang tax relief na binanggit ng Pangulo sa SONA upang tugunan ang lumalalang kahirapan at mataas na presyo ng mga pangunahing bilihin.

Binigyang-diin din ng labor group na walang malinaw na programa ang administrasyon upang wakasan ang kontraktwalisasyon at tiyakin ang regular na trabaho at sapat na panlipunang proteksyon.

“Ang tunay na hamon sa administrasyong Marcos, Jr. ay ang pagpapatupad ng panawagan ng mga manggagawang Pilipino para sa isang pambansang industriyang makakapaglikha ng maraming regular, ligtas, at disenteng trabaho na may nakabubuhay na sahod, sapat na panlipunang proteksyon, at ganap na paggalang sa karapatan ng mga manggagawa. Hindi sapat ang mga pangako tungkol sa ‘quality jobs’ kung walang kongkretong hakbang upang itaas ang sahod, wakasan ang kontraktwalisasyon, at igalang ang kalayaan ng mga manggagawa na mag-organisa at makipagtawaran nang sama-sama,” ayon sa mensaheng pinadala ng EILER sa Radyo Veritas.

Inihayag din ng EILER ang pagkabahala sa patuloy na paglabag sa karapatang mag-organisa at mag-unyon, kabilang ang mga pag-aresto sa mga lumahok sa mga kilos-protesta at ang pagpapatuloy ng mga polisiyang nagdudulot ng pananakot at panunupil sa mga manggagawa.

Nanawagan naman ang EILER sa pamahalaan na isulong ang pambansang industriyalisasyon at tunay na repormang agraryo upang makalikha ng mas maraming regular at disenteng trabaho na may nakabubuhay na sahod.
Nilinaw ng grupo na ang pag-unlad ng ekonomiya ay dapat nakasentro sa dignidad ng paggawa at kapakanan ng mga manggagawa, alinsunod sa panlipunang katuruan ng Simbahan na nagbibigay-diin sa karapatan ng bawat tao sa makatarungan at marangal na hanapbuhay.

Smoke-free at VAPE free Environment Act, suportado Magalong

 12,067 total views

Nagpahayag ng suporta si Baguio City Mayor Benjamin Magalong sa pagsusulong ng House Bill No. 9603 o ang proposed Smoke-Free and Vape-Free Environment Act na naglalayong magtatag ng isang total vape-free environment sa bansa upang maprotektahan ang kalusugan ng publiko, lalo na ng mga kabataan.

Sa panayam sa programang Barangay Simbayanan, ibinahagi ni Magalong na siya ring convenor ng Mayors for Good Governance (M4GG) na malaking pagbabago ang naidulot ng mahigpit na pagpapatupad ng smoke-free ordinance sa Baguio City.

Ayon sa alkalde, bumaba ang bilang ng mga kaso ng sakit sa baga at mas napapansin ng mga residente at turista ang malinis na hangin sa lungsod.

“Ang laking bagay ng pagpapahigpit namin, lalo-lalo na sa smoking. Dahil bumaba ang cases namin ng mga lung diseases dito sa lungsod ng Baguio. Ina-appreciate ito ng ating mga residente at maging ng mga turista dahil napakalinis ng hangin dito,” Bahagi ng pahayag ni Magalong.

Ipinaliwanag din ng alkalde na ipinatutupad sa Baguio ang smoke-free ordinance mula pa noong 2017 at lalo pa itong pinalakas nang maupo siya bilang alkalde noong 2019.

Pagbabahagi ni Magalong, pinahihintulutan lamang ang paninigarilyo sa loob na lamang ng sariling tahanan dahil mahigpit na ipinagbabawal ang paninigarilyo at pagva-vape sa mga pampublikong lugar, kung saan nagbabala rin ang alkalde sa lumalalang paggamit ng vape ng mga menor de edad.

“Mayroon kaming mga nahuhuling mga 12 years old na nagva-vape. Kung minsan dinadala pa nila ang kanilang mga devices hanggang sa loob ng classroom,” Dagdag pa ni Magalong.

Ayon sa alkalde, malaking hamon ang pagpigil sa pagbebenta ng vape dahil karamihan ay nabibili na sa online platforms at gumagamit ng mga device na nakadisenyong magmukhang ordinaryong gamit tulad ng pabango, flash drive, o tetra pack.

Kaugnay nito, sinabi ni Magalong na mahalaga ang pagkakaroon ng cessation support, counselling, at behavioral change programs para sa mga gumagamit ng vape, kabilang ang aktibong pakikilahok ng mga magulang, paaralan, at mga health workers.

Pinuri rin ng alkalde ang inisyatiba sa pagsusulong ng House Bill No. 9603 at tiniyak ang buong suporta ng Baguio City sa panukala.

“Full support kami sa total vape-free environment. Dapat talagang mas matindi pa ang mga regulasyon pagdating sa smoking,” Ani Magalong.

Dagdag pa ng alkalde, hihikayatin din niya ang mga kasapi ng Mayors for Good Governance na suportahan ang panukalang batas upang higit pang mapalawak ang pagpapatupad ng smoke-free policies sa iba’t ibang lokal na pamahalaan.

“Isipin natin na ito ay para sa kalusugan at kinabukasan ng ating mga kabataan at para maging maayos ang air quality sa ating kapaligiran.” Ayon pa kay Magalong.

Pinaalalahanan naman ni Mayor Magalong ang mga gumagamit ng vape na itigil na ang bisyo habang maaga upang maiwasang ang masamang epekto nito sa kalusugan.

“It takes a lot of will and determination para ihinto mo ang paninigarilyo. Mas nakakatakot pa sa vape dahil mas matindi pala ang health implications nito.” Apela ni Magalong.

Paalala ng Simbahang Katolika na ang pangangalaga sa buhay at kalusugan ay pananagutang moral ng bawat tao, kung saan nasasaad din sa Catholic Social Teaching na mahalagang pangalagaan ang kabutihang panlahat sa pamamagitan ng pagsusulong ng mga patakarang nagpoprotekta sa buhay, lalo na ng mga kabataan, at ng sama-samang pagkilos ng pamilya, pamahalaan, at komunidad upang maiwasan ang mga bisyong sumisira sa dignidad at kinabukasan ng tao.

BE OUR PARTNERS

THIS PORTION IS BROUGHT YOU BY

ADVOCATE

Radyo Veritas Advocacy Category by Author

Veritas Editorial

Picture of Rev. Fr. Anton CT Pascual

Rev. Fr. Anton CT Pascual

Para sa isang smartphone?

 72,471 total views

 72,471 total views Mga Kapanalig, sinong ayaw manalo ng pinakabago at pinakasikat na smartphone? Ganito inakit ng isang sikat na social media influencer ang mahigit 50

Read More »

Pax Silica

 111,774 total views

 111,774 total views Mga Kapanalig, hindi man natin namamalayan, nagiging parte naang artificial intelligence (o AI) ng ating pang-araw-araw na buhay. Pero anong uri ng kinabukasan

Read More »

Sino ang dapat hindi “one-sided”?

 146,297 total views

 146,297 total views Mga Kapanalig, sa pagtatapos ng pagdinig ng impeachment court sa Article 4 na may kaugnayan sa pagbabanta umano ni Vice President Sara Duterte

Read More »

CONVERSION OF RELATIONSHIP

 261,638 total views

 261,638 total views “A Filipino culture ruined by politics, of indifference, ideology, self-interest”. Kapanalig, likas sa ating mga Pilipino ang kultura ng pakikipagkapwa o pakikitungo sa

Read More »

NASAAN ANG SIMBAHAN

 286,232 total views

 286,232 total views Kapanalig, malimit nating naririnig ang katanungang, “NASAAN ANG SIMBAHAN”? Kapag may nangyaring trahedya., sakuna., man-made calamities., kawalan ng moral na pamumuno., WHERE IS

Read More »

Watch Live

RELATED ARTICLES

Para sa isang smartphone?

 72,472 total views

 72,472 total views Mga Kapanalig, sinong ayaw manalo ng pinakabago at pinakasikat na smartphone? Ganito inakit ng isang sikat na social media influencer ang mahigit 50

Read More »

Pax Silica

 111,775 total views

 111,775 total views Mga Kapanalig, hindi man natin namamalayan, nagiging parte naang artificial intelligence (o AI) ng ating pang-araw-araw na buhay. Pero anong uri ng kinabukasan

Read More »

Sino ang dapat hindi “one-sided”?

 146,298 total views

 146,298 total views Mga Kapanalig, sa pagtatapos ng pagdinig ng impeachment court sa Article 4 na may kaugnayan sa pagbabanta umano ni Vice President Sara Duterte

Read More »

CONVERSION OF RELATIONSHIP

 261,639 total views

 261,639 total views “A Filipino culture ruined by politics, of indifference, ideology, self-interest”. Kapanalig, likas sa ating mga Pilipino ang kultura ng pakikipagkapwa o pakikitungo sa

Read More »
Scroll to Top