LUNES, ENERO 1, 2024

Karagatan para kanino?

 78,185 total reads

Mga Kapanalig, pamilyar ba kayo sa kuwento nina David at Goliat? Nang hamunin ng higanteng mandirigmang si Goliat ang hukbo ng Israel, walang nangahas na humarap sa kanya kundi si David, isang maliit at hamak na pastol. Hindi patas ang laban. 

Tila ganito rin ang nangyayari sa ating karagatan ngayon. Nahaharap sa hindi patas na laban ang ating mga municipal fishers matapos ideklarang unconstitutional ng Korte Suprema ang Fisheries Administrative Order (o FAO) No. 266, isang kautusang nagpoprotekta sa kanila laban sa malalaking commercial fishers.

Sa loob ng maraming taon, idinadaíng ng mga municipal fishers ang pangingisda ng mga barkong pangkomersyal sa 15-kilometer municipal water zone, kaya malaking panalo para sa kanila nang ipatupad ang FAO 266. Inaatasan nito ang mga operators na maglagay ng vessel monitoring system (o VMS) sa mga barkong pangkomersyal na may bigat na 3.1 gross tons. Dapat din silang gumamit ng electronic reporting system (o ERS) para sa pagsusumite ng impormasyon hinggil sa lokasyon ng kanilang mga sasakyang pangisda at dami ng kanilang mga huli.

Ipinatupad ito upang masubaybayan ang kilos ng mga barkong pangkomersyal at matiyak na hindi sila pumapasok sa municipal waters na, sa ilalim ng Fisheries Code, ay pangunahing nakalaan para sa maliliit na mangingisda. Layunin din ng FAO 266 na siguraduhing hindi pumapasok ang malalaking bangkang pangisda sa mga marine protected areas.

Pero ayon sa Korte Suprema, bigo ang pamahalaan na patunayang epektibong paraan ang paggamit ng VMS at ERS para sugpuin ang tinatawag na illegal, unreported, and unregulated (o IUU) fishing. Ito ang dahilan kung bakit napawalambisa ang FAO 266.

Maghahain daw ang Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (o BFAR) ng motion for reconsideration sa Korte Suprema. Pero habang nananatiling walang bisa ang FAO 266, maaaring lumala ang matagal nang hindi patas na laban sa pagitan ng maliliit na mangingisda at mga commercial fishers.

Ito ang ikinababahala ng grupong Oceana Philippines. Matagal na raw na nasa krisis ang sektor ng pangisdaan sa bansa. Sa nakalipas na labintatlong taon, bumababa ng humigit-kumulang 45 milyong kilo bawat taon ang dami ng huling isda ng mga Pilipinong mangingisda. Samantala, 88% ng mga fish stocks sa bansa ay overfished na. Dahil dito, mahigit 300,000 pamilya ng mga mangingisda ang nabubuhay sa kahirapan. Sa bilang na ito, 90,000 ang kulang sa pagkain araw-araw.

Palalalain ng pagpapawalambisa ng FAO 266 ang kalagayang ito. Lalakí pa ang mababawas sa huli ng mga mangingisda kapag tuluyang humina ang pagbabantay sa mga barkong pangkomersyal. Darami pa ang mga pamilyang mawawalan ng kita, pagkain, at kabuhayan.

Nanganganib din maging ang ating yamang-dagat. Ang municipal waters ay tahanan ng mga coral reef at mga lugar kung saan nangingitlog at dumarami ang mga isda. Kapag hindi napangalagaan ang mga bahaging ito, mas mahihirapang makabawi ang ating mga karagatan mula sa overfishing. 

Kaya ito ang tanong: kanino ba talaga ang ipinangakong 15-kilometer municipal waters? Nananatili ba ito para sa maliliit na mangingisda, gaya ng itinatadhana ng batas? O hinahayaan na ang malalaking negosyo na pasukin ang karagatang inilaan para sa mga kababayan nating munciipal fishers?

Mga Kapanalig, pagtuunan natin ng pansin ang babala ni Pope Francis laban sa isang lipunang hinahayaan ang malalakas na manaig habang naiiwan ang mahihina. Sa dulo ng kuwento nina David at Goliat, nanaig si David. Ipanalangin nating manaig din ang ating mga maliliit na mangingisda—hindi laban sa kapwa mangingisda, kundi laban sa kawalang-katarungan, sa patuloy na pagkasira ng ating karagatan, at sa mga sistemang pumapabor sa malalaki kaysa sa maliliit.

Sumainyo ang katotohanan.

Kapag ginagawang sandata ang batas

 114,973 total reads

Mga Kapanalig, paano kung ang batas na dapat nagtatanggol sa mga mamamayan ang mismong ginagamit para patahimikin sila?

Noong Agosto 3, inaresto sa Dupax del Norte, Nueva Vizcaya ang isang anti-mining leader na si Florentino Daynos II dahil sa mga kasong grave threats at coercion. Ayon sa kanyang abogado, inaresto siya nang hindi man lamang nakatanggap ng subpoena. Kahit na nakapagpiyansa siya kinabukasan, nananawagan ang Council for People’s Development and Governance na ibasura ang walang basehan at mapanupil na mga kaso laban kay Daynos at iba pang mga tagapagtanggol ng kalikasan.

Kabilang si Daynos sa mga tumututol sa pagmimina sa Nueva Vizcaya. Banta kasi ang pagmimina sa mga sakahan, pinagkukunan ng tubig, biodiversity, at maging sa mga karapatan ng mga katutubo. Hindi rin daw maituturing na tunay na konsultasyon ang ginagawa ng mga mining corporations para makuha ang tinatawag na free, prior, and informed consent mula sa mga maaapektuhang komunidad.

Noong  2025, binigyan ng gobyerno ang Woggle Corporation ng permit para magsagawa ng mineral exploration sa mahigit 3,100 ektarya sa Dupax del Norte. Pero dahil sa matinding pagtutol ng mga residente, pansamantalang sinuspinde ng Mines and Geosciences Bureau (o MGB) ang exploration permit noong Pebrero 2026.

Taóng 2025 din nang bigyan ng MGB at Department of Environment and Natural Resources (o DENR) ng exploration permit ang North Luzon Mineral Resources Corporation (o NLMRC) upang magsagawa ng paghahanap ng ginto at iba pang mineral sa mahigit 4,000 na ektarya ng lupa sa Kasibu, Nueva Vizcaya. Ang Kasibu ay 39 na kilometro lamang mula sa Dupax del Norte, kung saan matagal nang lumalaban ang mga residente sa mga proyektong pagmimina.

Kapansin-pansin din ang sunod-sunod na paghahain ng mga kaso laban sa mga environmental defenders at iba pang tumututol sa mga mining projects sa Nueva Vizcaya. Naghain ang NLMRC ng cyberlibel complaint laban sa residenteng si Lei Jin Dugay dahil sa isang social media post. Kinasuhan din ng kompanya ang mga abogado ng komunidad na sina Atty. Edgardo Balgos at Atty. Fidel Santos. Maging sina Bishop Jose Elmer Mangalinao at Fr. Christian Dumangeng, na nakiisa sa isang mapayapang community barricade, ay dati ring kinasuhan ng forcible entry. Halimbawa ang mga ito kung paano ginagamit ang batas sa pamamagitan ng pagsasampa ng mga kaso para takutin at patahimikin ang mga kritiko ng pagmimina.

Tinatawag ng mga human rights at legal groups ang ganitong taktika na Strategic Lawsuits Against Public Participation (o SLAPP). Ito ay mga kasong inihahain hindi para makamit ang hustisya, kundi para takutin, pagastusin, at patahimikin ang mga nagsasalita laban sa mga makapangyarihang interes. Ayon sa Human Rights Watch, dapat ibasura ng mga piskal ang ganitong mga reklamo na ginagamit lamang ng mga kompanya para itikom ng mga tao ang kanilang bibig.

Hindi maihihiwalay ang karapatang pantao sa pangangalaga sa kalikasan. Paalala ni Pope Francis na ang tao ay bahagi ng sangnilikha at hindi maaaring iwalay ang dignidad ng tao sa kalagayan ng kapaligiran Kapag nasisira ang kagubatan, mga ilog, at kabundukan, naaapektuhan din ang kabuhayan, kalusugan, at kinabukasan ng mga taong umaasa sa mga ito. Kaya’t ang pagtatanggol sa kalikasan ay pagtatanggol din sa buhay at karapatan ng tao.

Mga Kapanalig, hindi dapat ituring na krimen ang pagtatanggol sa kalikasan. Lalong hindi dapat gamitin ang batas para patahimikin ang mga taong mapayapang ipinaglalaban ang kanilang mga karapatan. Paalala nga ng Kawikaan 17:15: “Ang humahatol sa walang kasalanan at ang umaayon sa kasamaan, kay Yahweh ay kapwa kasuklam-suklam.” Nawa’y manatiling instrumento ng katarungan ang ating mga batas—hindi sandata laban sa mga taong matapang na ipinaglalaban ang tama at makatarungan.

Sumainyo ang katotohanan.