Hindi sapat ang siyensya lamang

Pax Silica project, nararapat ipaliwanag at maunawaan ng mga Pilipino—Cardinal David

 10,497 total views

Nilinaw ni Kalookan Bishop Pablo Virgilio Cardinal David na ang tunay na usapin sa proyekto ng Pax Silica ay hindi lamang kung makatutulong ito sa pag-unlad ng ekonomiya o teknolohiya, kundi kung paano nito mapapakinabangan ang sambayanang Pilipino at mapangangalagaan ang dignidad ng tao.

Sa kanyang pahayag sa personal na Facebook page na may titulong “What’s the Real Issue with Pax Silica?”, sinabi ng Cardinal na likas lamang sa bawat bansa na isulong ang sariling pambansang interes, tulad ng ginagawa ng Estados Unidos at China sa larangan ng artificial intelligence, semiconductors, at iba pang makabagong teknolohiya.
Gayunman, binigyang-diin ni Cardinal David na ang mahalagang tanong para sa Pilipinas ay kung tunay bang makatutulong ang Pax Silica sa pagpapalakas ng kakayahang pang-agham, inobasyong teknolohikal, at industriyal na katatagan ng bansa, o kung magsisilbi lamang ito sa interes ng ibang bansa habang ang Pilipinas ang maglalaan ng lupa, likas na yaman, tubig, enerhiya, insentibong pangbuwis, at lakas-paggawa.

“These are legitimate questions—not because we oppose foreign investment, but because genuine partnership should strengthen the nation that hosts it,” Ayon kay Cardinal David.
Dahil dito, nanawagan ang Cardinal ng higit na transparency, makabuluhang partisipasyon ng mga Pilipinong siyentipiko at industriya, wastong pangangalaga sa kalikasan, at malinaw na programa para sa technology transfer upang umangat ang bansa sa value chain at hindi manatiling tagapagluwas lamang ng raw materials at murang lakas-paggawa.

Binigyang-diin din ni Cardinal David na higit pa sa usaping pang-ekonomiya ang dapat isaalang-alang sa pag-unlad ng artificial intelligence, kung saan ayon sa Cardinal nasasaad sa Magnifica Humanitas ang pagpapaalala ni Pope Leo XIV na ang mahalagang tanong ay hindi kung ano ang kayang gawin ng artificial intelligence, kundi kung anong uri ng tao ang hinuhubog nito.

” In Magnifica Humanitas, Pope Leo XIV reminds us that the decisive issue is not what artificial intelligence can do, but what kind of human beings we are becoming. Technology must remain the servant of humanity, never its master.” Dagdag pa ni Cardinal David.

Tinukoy rin ng Cardinal ang katuruan ni Pope Francis sa Fratelli Tutti na hindi dapat nakabatay lamang sa kompetisyon ng mga pambansang interes ang kinabukasan ng sangkatauhan, sapagkat ang ganitong pananaw ay madalas humahantong sa hidwaan at digmaan.

Ayon kay Cardinal David, bilang isang pandaigdigang pamayanan ng pananampalataya, patuloy na isinusulong ng Simbahang Katolika ang pananaw na ang mga pambansang interes ay dapat magsilbi sa kabutihang panlahat ng buong sambayanan.

Sa huli, sinabi ng Cardinal na ang tunay na sukatan ng Pax Silica ay hindi kung gaano nito mapalalakas ang ekonomiya o artificial intelligence, kundi kung makatutulong itong maitaguyod ang isang lipunang nakabatay sa dignidad ng tao, pagkakapatiran, pangangalaga sa kalikasan, at kapayapaan.
Paliwanag ni Cardinal David, “The real question is whether it will help build what Pope Leo calls a civilization of love rather than a culture of power—a future in which technological progress serves human dignity, social fraternity, care for our common home, and peace among nations.”

Pag-aruga sa mga matatanda, panawagan ni Pope Leo XIV sa mga kabataan at pamayanan

 10,332 total views

Kasabay ng paggunita ng World Day for Grandparents and the Elderly, ipinaalala ni Pope Leo XIV sa mga kabataan at pamayanan ang kahalagahan ng pagdalaw at pag-aaruga sa mga nakatatanda, lalo na sa mga nalilimutan at nag-iisa

Ayon kay Fr. Greg Gaston, rector ng Pontificio Collegio Filippino at Vatican correspondent ng Radyo Veritas, binigyan-diin ng Santo Papa ang kahalagahan ng mga nakatatanda sa paghubog ng kasaysayan, lipunan at sa simbahan.

Ipinaalala ni Fr. Gaston ang mensahe ni Pope Leo XIV para sa mga nakatatanda, lalo na sa paggunita sa mga kapistahan nina San Joaquin at Santa Ana, mga magulang ng Mahal na Birheng Maria at mga lolo’t lola ni Hesus.

Ayon sa pari, binigyang-diin ng Santo Papa na hindi nakakalimot ang Diyos sa bawat tao, lalo na sa mga matatanda na maaaring makaramdam ng pag-iisa o pagiging hindi na mahalaga sa lipunan.

“Ang Panginoon hindi nakakalimot. Kahit minsan nakakalimutan tayo ng mga tao, ng ating lipunan, ng ating pamilya, ang Panginoon ay hindi nakakalimot sa atin,” bahagi ng pagbabahagi ni Fr. Gaston.

Hinimok naman niya ang mga pamilya na huwag pabayaan ang mga magulang, lolo at lola, dahil ang kanilang buhay at sakripisyo ay malaking biyaya na patuloy na nagbibigay ng gabay sa mga susunod na henerasyon.

“Napakalaking biyaya ang ibinigay ng Panginoon sa atin sa pamamagitan ng ating mga magulang. Kung wala na sila, mula sa langit ay patuloy pa rin ang kanilang pagmamahal at panalangin para sa atin,” ani Fr. Gaston.
Pilipinas, papunta sa aging population
Nagpahayag naman ng pangamba ang pari sa mabilis na pagdami ng populasyon ng mga nakatatanda kasabay ng bumababang bilang ng mga ipinapanganak sa Europa, at maging sa iba pang mga bansa kabilang na ang Pilipinas.

Ayon kay Fr. Gaston, mahalagang pag-aralan ng bansa ang mga magiging epekto sa ekonomiya at lipunan ng patuloy na paglaki ng sektor ng mga senior citizen.

Aniya, hindi lamang usapin ng dami ng populasyon ang dapat tingnan, kundi kung paano haharapin ng lipunan ang pangangailangan ng lumalaking bilang ng matatanda.

Ipinaliwanag ni Fr. Gaston na nagbabago na ang larawan ng populasyon ng Pilipinas. Kung noon ay karaniwan ang malalaking pamilya, mas marami na ngayon ang may isa o dalawang anak lamang.

“Dati, kung apat ang anak, maliit na pamilya. Ngayon, kapag apat ang anak, malaking pamilya na iyon,” aniya.

Binanggit din ni Fr. Gaston ang mga pag-aaral ng United Nations at UP Population Institute na nagpapakita ng patuloy na pagtanda ng populasyon, dahilan upang maging mahalagang paghandaan ang epekto nito sa ekonomiya, serbisyong pangkalusugan, at social protection.

Ipinaliwanag ni Fr. Gaston na ayon sa datos ng Philippine Statistics Authority at Commission on Population and Development, bumaba na sa humigit-kumulang 1.9 children per woman ang fertility rate ng Pilipinas, mas mababa sa replacement level na 2.1 children per woman, na itinuturing na kinakailangan upang mapanatili ang laki ng populasyon sa paglipas ng panahon.

“Napakaraming bansa ay hindi na makapag-replace ng population. Maraming bansa ay wala nang mga bata. Ibig sabihin, bumaba sila sa replacement level. Kasi sa isang bansa, kailangan mo ng 2.1 children per woman. Bakit 2.1 children? Kasi dalawang parents, mamamatay, papalitan mo yan. And then 0.1, kasi hindi naman lahat ng mga tao na pinapanganak ay nanganganak din. Yung iba baka walang asawa, iba infertile, iba bata pa lang namatay na. Kaya kailangan mo ng 2.1 na anak sa bawat babae. Hindi sa bawat pamilya, kundi bawat babae,” ayon kay Fr. Gaston.

Sa kabila nito, sinabi niyang patuloy pa ring lumalaki ang kabuuang populasyon dahil sa pagdami ng matatanda at mas mahabang haba ng buhay ng mga tao.

“Ngayon, lumalaki pa ang population, hindi dahil sa maraming bata, kundi sa bigat ng population, UP Population Institute noong 2007, may study sila, sabi nila, the fastest growing sector in Philippine society is the elderly. Ang pinakamabilis dumami sa Pilipinas, ang matatanda. 2007 pa po yun. 2007.,” paliwanag niya.

Aniya, maraming mga pamilya sa kasalukuyan ay mayroon na lamang isa hanggang sa dalawang mga anak.

Hamon sa kinabukasan

Ayon kay Fr. Gaston, dapat paghandaan ng bansa ang mga epekto nito sa ekonomiya, kabilang ang pangangalaga sa kalusugan, social protection, at suporta sa mga senior citizen.

“Sana mapag-aralan pa ang consequence sa economy, ano mangyayari pag marami ang matanda,” dagdag pa ng pari.

Giit ng pari, mahalagang magkaroon ng pagtingin sa hinaharap upang matiyak na ang mga matatanda ay hindi magiging pasanin kundi mananatiling mahalagang bahagi ng lipunan.

Iniugnay niya ito sa panawagan ni Pope Leo XIV na ipakita ang pagmamahal at malasakit sa mga nakatatanda.

“Alagaan natin sila dahil darating ang panahon na tayo rin ay tatanda. Parang paying forward ito — kung paano natin inalagaan ang mga bata ngayon, sana sila rin ang mag-alaga sa atin sa hinaharap,” ani Fr. Gaston.