10,275 total reads
May mga pagkakataong hindi na kailangang pumunta pa sa malayo para makita ang panlilinlang.
Minsan, nasa paligid lamang natin.
Nasa mga lugar na inaasahan nating may tiwala, malasakit at pananagutan. Nasa mga taong pinagkatiwalaan ng responsibilidad. At higit sa lahat, nasa mga pagkakataong ang isang bagay na dapat gamitin para sa kapakanan ng marami ay unti-unting napupunta sa pansariling interes.
Bakit lalayo pa?
Kung may gustong manglamang, hindi na kailangang humanap ng malayong pagkakataon. Sapat nang samantalahin ang tiwala ng iba.
May perang ipinagkatiwala ngunit hindi maipaliwanag kung saan napunta. May mga bagay na para sana sa lahat ngunit may iilang nakikinabang. May mga pangakong maganda pakinggan ngunit iba ang nangyayari sa likod ng mga salita.
At ang mas masakit—minsan, hindi agad napapansin dahil ang gumagawa ay taong pinagkakatiwalaan.
Kapag ang tiwala ay naging pagkakataon para manloko
Ang pagnanakaw ay hindi lamang tungkol sa pagkuha ng pera o bagay na hindi naman sa iyo.
Maaari rin itong maging pagnanakaw sa tiwala.
Kapag may ipinagkatiwala sa iyo at ginamit mo ito para sa sarili mong kapakinabangan, hindi lamang pera ang nawawala. Nawawala rin ang tiwala ng mga taong naniniwalang iingatan mo ang kanilang ipinagkatiwala.
Ganito rin ang problema kapag nangyayari sa isang mas malaking sistema—sa isang tanggapan, organisasyon o maging sa pamahalaan.
Ang pondo ng bayan ay hindi personal na pera ng sinumang humahawak nito. Ang kapangyarihan ay hindi pribadong pag-aari. Ang posisyon ay hindi lisensiya upang unahin ang sarili.
Kapag ang pampublikong tiwala ay ginamit sa pansariling interes, ang epekto ay hindi lamang sa isang tao. Maaaring maapektuhan ang serbisyong dapat matanggap ng marami, ang mga proyektong dapat makinabang ang komunidad, at higit sa lahat, ang tiwala ng mamamayan sa mga institusyong dapat naglilingkod sa kanila.
Pareho ang prinsipyo, maliit man o malaki
Maaaring maliit lamang ang isang bagay sa paningin ng iba.
Pero ang prinsipyo ay pareho.
Kung mali ang pagkuha ng hindi sa iyo sa maliit na halaga, hindi nagiging tama ang parehong gawain kapag mas malaki na ang halaga.
Kung mali ang pagsisinungaling sa maliit na bagay, hindi ito nagiging tama kapag mas malaki na ang nakasalalay.
At kung mali ang paggamit ng tiwala ng isang tao, lalo itong nagiging mabigat kapag tiwala ng isang buong komunidad o ng bayan ang ipinagkatiwala sa iyo.
Hindi nasusukat sa laki ng halagang nakuha ang bigat ng pagkakamali. Nasusukat din ito sa tiwalang sinira.
Ang turo tungkol sa katapatan
Sa pananaw ng pananampalataya, ang katapatan ay hindi lamang isang magandang asal na ipinapakita kapag may nakakakita.
Ito ay isang paninindigan.
Itinuturo ng Simbahan na ang tao ay tinatawag na maging tapat, makatarungan at responsable sa anumang ipinagkatiwala sa kanya. Ang mga materyal na bagay, pera, posisyon at kapangyarihan ay hindi dapat gamitin lamang para sa pansariling kapakanan, kundi may pananagutan sa kapwa at sa kabutihang panlahat.
Maging ang simpleng aral na “Huwag kang magnanakaw” ay hindi lamang tungkol sa literal na pagkuha ng pag-aari ng iba. Kaugnay nito ang paggalang sa karapatan ng kapwa, pagiging makatarungan, at tamang paggamit ng mga bagay na ipinagkatiwala sa atin.
Dahil sa huli, hindi naman talaga tayo ang tunay na may-ari ng lahat ng bagay na hawak natin.
May mga bagay na ipinagkakatiwala lamang.
Kaya bakit lalayo pa?
Baka ang tunay na tanong ay hindi kung saan nangyayari ang pandaraya.
Ang mas mahalagang tanong ay:
Ano ang ginagawa natin kapag alam nating may mali?
Mananahimik ba tayo dahil kakilala natin ang gumagawa?
Pipikit ba tayo dahil may pakinabang tayo?
O pipiliin nating panindigan ang tama kahit hindi ito ang pinakamadaling gawin?
Ang isang lipunan ay hindi lamang nasusukat sa dami ng batas nito. Nasusukat din ito sa mga taong marunong gumalang sa tiwala, tumanggi sa pandaraya at managot sa kanilang mga ginagawa.
Sa maliit na pamayanan man o sa buong pamahalaan, pareho ang hamon:
Ang tiwala ay dapat ingatan.
Ang kapangyarihan ay dapat gamitin nang may pananagutan.
At ang anumang ipinagkatiwala ay hindi dapat gawing daan para sa pansariling pakinabang.
Kaya kung may magtatanong, “Bakit lalayo pa?”
Maaaring ang sagot ay simple:
Dahil ang tunay na pagbabago ay nagsisimula sa mismong lugar kung saan tayo naroroon—sa paraan ng paggamit natin sa tiwala, sa pera, sa kapangyarihan, at sa konsensiya.
Sapagkat kahit walang nakakakita, may pananagutang hindi natin matatakasan.
At para sa taong may pananampalataya, higit sa lahat, may Diyos na nakakakita.
