98,228 total views

Mga Kapanalig, kamangha-mangha talaga ang talinong ipinagkaloob ng Diyos sa tao. Mababasa nga natin sa Exodo 35:31 na tayo ay “pinuspos ng Espiritu ng Diyos at binigyan ng kakayahan, kahusayan, at katalinuhan…”

Nitong nakaraang taon, nakita natin ang pagbulusok ng tinatawag na artificial intelligence o AI. Matagal na natin itong naririnig, pero habang tumatagal ang panahon, naging mas sophisticated, ‘ika nga sa Ingles, ang teknolohiyang ito. Ang ating Simbahan, gaya ng sinabi ni Pope Francis sa kanyang mensahe para sa World Day of Peace na ipinagdiriwang natin sa araw na ito, ay kinikilala ang malalim na pagbabagong dala ng AI. Ginagamit ang AI sa komunikasyon, pamamahala, edukasyon, at maging sa ating interaksyon sa isa’t isa. Hindi man natin namamalayan, naging bahagi tayo sa paglago ng AI sa tuwing gumagamit tayo ng internet sa ating mga gadgets

Sa mga datos at impormasyon tungkol sa atin nakasalalay ang AI gamit ang tinatawag na algorithms. Halimbawa, sa tuwing mag-i-scroll kayo sa Facebook, hindi ba kayo nagtataka kung bakit may mga recommended posts sa inyo na para bang katulad ng mga madalas ninyong basahin o panoorin? Kapag bumibili kayo sa mga online shopping apps, napansin ba ninyong may mga patalastas o ads na katulad ng mga hinahanap natin? Ilan lamang ang mga ito sa mga produkto ng AI. Nakikilala na tayo ng mga makina.

Kaya na rin ng AI na mag-research at magsulat nang detalyado. Pwede mo na itong utusang gumawa ng sulat sa email o lumikha ng picture batay sa ididikta natin. May mga estudyante na ring ginagamit ito para sagutan ang kanilang mga assignment sa eskuwela. Nagiging mas madali na nga ang mga bagay-bagay dahil sa AI. 

Ngunit gaya ng anumang likha ng tao, may mga limitasyon pa rin ang AI. Nakadepende pa rin ito sa mga taong nagpapatakbo ng mga makina at sa impormasyong ipinapasok sa mga ito. Kaya naman, katulad ng ibinababala ni Pope Francis, maaaring gamitin—at ginagamit na nga—ang AI sa tinatawag na disinformation o pagpapakalat ng fake news. Ang mga mali at mapanlinlang na mga impormasyong ito ay nagiging instrumento ng panloloko o sa pagmamanman o surveillance sa mga tao. Nawawala na ang privacy at nagiging mas makasarili na ang mga tao. Lahat ng ito ay parang panggatong na magniningas sa hindi pagkakasundo ng mga tao, na hahantong naman sa kawalan ng kapayapaan.

May isa pang dapat bantayan sa AI. Sa kanyang pagdalo noong Nobyembre sa Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) sa Amerika, sinabi ni Pangulong Bongbong Marcos na handa na ang Pilipinas sa AI. Gusto niyang akitin ang mga negosyante roon na mamuhunan sa Pilipinas at gamitin ang AI upang palaguin pa ang mga talento at kakayahan ng ating mga manggagawa. Naniniwala ang presidenteng kaya ng AI na iangat ang buhay ng mga Pilipino. Kaya nga ba? Ano kaya ang garantiyang hindi papalitan ng AI ang mga tao sa paggawa ng mga trabaho? Sa mga pabrika, marami nang prosesong dating hinahawakan ng mga tao ang ginagawa na ng mga makina. Sa pagpasok ng AI, pinangangambahang mas marami pang trabaho ang ipagkakatiwala sa mga computer. Isa rin ito sa mga ipinapaalala ni Pope Francis tungkol sa AI. At kapag bigo ang gobyernong proteksyunan ang kapakanan ng mga manggagawa, malalagay sa alanganin ang kapayapaang ayon nga sa mga panlipunang turo ng Simbahan ay bunga ng katarungan. 

Mga Kapanalig, ngayong bagong taon, mas maging matimbang sana ang pakinabang natin sa AI. Bantayan din sana ng mga pamahalaan at ng mga institusyon natin ang teknolohiyang ito upang hindi ito magamit sa maling paraan at sa kawalan ng kapayapaan. Tayo namang mga gumagamit ng teknolohiya ay maging responsable at maingat.

Sumainyo ang katotohanan.

Veritas Editorial

Rev. Fr. Anton CT Pascual

Rev. Fr. Anton CT Pascual

President of Radio Veritas

Cybercrime

 75,539 total views

 75,539 total views Hindi natin maitatanggi, kapanalig, na talamak ang cybercrime sa ating bansa. Parami ng parami ang konektado sa internet sa ating bayan, at parami rin ng parami ang mga kriminal na nagnanais na gamitin ang kondisyon na ito bilang oportunidad para kumita. Kapanalig, kung dati, ang mga krimen na karaniwan nating naririnig ay lokal

Read More »

Financial Inclusion

 87,185 total views

 87,185 total views Limitado ang pagkaunawa ng maraming mga Filipino ukol sa financial inclusion. Marami sa atin, basta mapabilang o makasali lamang sa mga e-wallets o mga financial platforms, tinuturing na agad itong financially inclusive. Hindi ganun kasimple ito, kapanalig, at panahon na upang mas lumawak pa ang ating pag-unawa sa financial inclusion. Ayon sa Bangko

Read More »

Blue Economy

 96,432 total views

 96,432 total views Ang Pilipinas ay isang arkipelago – napapaligiran tayo ng katubigan. Kaya’t napakahalaga, kapanalig, na pamilyar tayo sa konsepto ng blue economy. Nakataya dito ang ating buhay at kinabukasan. Ito ang pundasyon ng ating lipunan. Hindi lamang pagkain, trabaho, at libangan ang dala nito. Ang mga karagatan ang nagpo-produce ng kalahati ng oxygen ng

Read More »

Sundan ang hakbang ng Negros Occidental

 102,229 total views

 102,229 total views Mga Kapanalig, pinuri ng tatlong obispo mula sa Negros Occidental na sina Bishop Patricio Buzon ng Bacolod, Bishop Louie Galbines ng Kabankalan, at Bishop Gerardo Alminaza ng San Carlos ang pamahalaang panlalawigan dahil sa inilunsad nitong programa na tinatawag na “SecuRE Negros: Ensuring Power Security with Renewable Energy.” Layunin ng programang magkaroon ang

Read More »

Sundan ang hakbang ng Negros Occidental

 114,617 total views

 114,617 total views Mga Kapanalig, pinuri ng tatlong obispo mula sa Negros Occidental na sina Bishop Patricio Buzon ng Bacolod, Bishop Louie Galbines ng Kabankalan, at Bishop Gerardo Alminaza ng San Carlos ang pamahalaang panlalawigan dahil sa inilunsad nitong programa na tinatawag na “SecuRE Negros: Ensuring Power Security with Renewable Energy.” Layunin ng programang magkaroon ang

Read More »

Watch Live

catholink
Shadow
truthshop
Shadow

Related Story

Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Cybercrime

 75,541 total views

 75,541 total views Hindi natin maitatanggi, kapanalig, na talamak ang cybercrime sa ating bansa. Parami ng parami ang konektado sa internet sa ating bayan, at parami rin ng parami ang mga kriminal na nagnanais na gamitin ang kondisyon na ito bilang oportunidad para kumita. Kapanalig, kung dati, ang mga krimen na karaniwan nating naririnig ay lokal

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Financial Inclusion

 87,187 total views

 87,187 total views Limitado ang pagkaunawa ng maraming mga Filipino ukol sa financial inclusion. Marami sa atin, basta mapabilang o makasali lamang sa mga e-wallets o mga financial platforms, tinuturing na agad itong financially inclusive. Hindi ganun kasimple ito, kapanalig, at panahon na upang mas lumawak pa ang ating pag-unawa sa financial inclusion. Ayon sa Bangko

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Blue Economy

 96,434 total views

 96,434 total views Ang Pilipinas ay isang arkipelago – napapaligiran tayo ng katubigan. Kaya’t napakahalaga, kapanalig, na pamilyar tayo sa konsepto ng blue economy. Nakataya dito ang ating buhay at kinabukasan. Ito ang pundasyon ng ating lipunan. Hindi lamang pagkain, trabaho, at libangan ang dala nito. Ang mga karagatan ang nagpo-produce ng kalahati ng oxygen ng

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Sundan ang hakbang ng Negros Occidental

 102,231 total views

 102,231 total views Mga Kapanalig, pinuri ng tatlong obispo mula sa Negros Occidental na sina Bishop Patricio Buzon ng Bacolod, Bishop Louie Galbines ng Kabankalan, at Bishop Gerardo Alminaza ng San Carlos ang pamahalaang panlalawigan dahil sa inilunsad nitong programa na tinatawag na “SecuRE Negros: Ensuring Power Security with Renewable Energy.” Layunin ng programang magkaroon ang

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Sundan ang hakbang ng Negros Occidental

 114,619 total views

 114,619 total views Mga Kapanalig, pinuri ng tatlong obispo mula sa Negros Occidental na sina Bishop Patricio Buzon ng Bacolod, Bishop Louie Galbines ng Kabankalan, at Bishop Gerardo Alminaza ng San Carlos ang pamahalaang panlalawigan dahil sa inilunsad nitong programa na tinatawag na “SecuRE Negros: Ensuring Power Security with Renewable Energy.” Layunin ng programang magkaroon ang

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Pwedeng taumbayan naman?

 64,752 total views

 64,752 total views Mga Kapanalig, noong nakaraang buwan ay pinag-usapan natin sa isang editoryal ang isinasagawang people’s initiative para sa Charter change (o Cha-cha). Sinimulan ito dahil sa hindi pagsuporta ng Senado na amyendahan ang Konstitusyon.  Itinutulak ng people’s initiative ang pagsasama ng mga senador at kongresista sa pagboto sa mga panukalang pagbabago sa Konstitusyon, imbis

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Ilang buhay pa ang kailangang masawi?

 99,963 total views

 99,963 total views Mga Kapanalig, sa isang nakaraang editoryal tungkol sa landslide sa Davao de Oro na kumitil ng labing-isang buhay, tinanong natin: “Ilang insidente pa ng pagguho ng lupa at ilang buhay pa ang kailangang mawala bago natin tuluyang iwan ang pagmimina?”  Sa kasamaang-palad, agad itong nasundan ng isa na namang nakapanlulumong insidente ng landslide

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Proteksyon para sa mga gig workers

 145,798 total views

 145,798 total views Sa kasalukuyan, ang mga gig workers o manggagawa sa gig economy sa Pilipinas ay patuloy na dumarami. Ang mga gig workers ay mga irregular na empleyado at nagtatrabaho sa pamamagitan ng mga platforms tulad ng food delivery services, ride-hailing apps, online freelancing, at iba pa. Ang laki ng kanilang kontribusyon sa ekonomiya, pero

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Online work at kababaihan

 146,816 total views

 146,816 total views Ang laking bentahe ng online work dito sa ating bansa, lalo na para sa mga kababaihan. Nagbubukas ito ng oportunidad at mga bagong posibilidad. Sa pamamagitan ng online work, mas napapadali ang pag-access nila sa trabaho nang hindi na kailangang lumabas ng bahay. Ito ay isang magandang pagkakataon para sa mga kababaihan na

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Disaster Preparedness

 120,582 total views

 120,582 total views Ang ating bansa ay madalas sinasalanta ng iba’t ibang kalamidad tulad ng bagyo, lindol, at iba pa. Ang mga kalamidad na ito ay nagdudulot ng pinsala sa ari-arian, kabuhayan, at higit sa lahat, sa buhay ng maraming Pilipino. Ayon nga sa mga eksperto, malaki ang tsansa na umabot ng P1.5 trillion ang halaga

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Panahon ng biyaya at pagbabagong-loob

 117,641 total views

 117,641 total views Mga Kapanalig, sa kanyang mensahe para sa paggunita ng Kuwaresma ngayong taon, sinabi ni Pope Francis na ang panahong ito ay isang panahon ng biyaya. Isa itong pagkakataon para sa pagbabagong-loob at kalayaan. “Lent is a season of conversion, a time of freedom,” paalala ng Santo Papa sa ating mga Katoliko. Sa naturang

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Pagkakaisa, hindi pagkakawatak-watak

 118,683 total views

 118,683 total views Mga Kapanalig, kung hindi pa kontrobersyal ang lamat sa pagitan ng binansagang “UniTeam” ng mga Marcos at Duterte, lumutang naman ang mungkahi ni dating Pangulong Rodrigo Duterte na humiwalay na sa Pilipinas ang Mindanao. Ibang klaseng hiwalayan naman ito. Sa kasagsagan ng debate tungkol sa Cha-cha at sa people’s initiative, sinabi ng dating

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

“Is that good?”

 123,112 total views

 123,112 total views Mga Kapanalig, sa isang pastoral letter na inilabas noong huling araw ng Enero, pinuna ng Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (o CBCP) ang nagpapatuloy na people’s initiative kung saan kinukuha ang suporta ng taumbayan para bumoto bilang isang lupon ang mga senador at kongresista sa Charter change o Cha-cha.  Katulad ng ibang

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Enerhiya

 137,312 total views

 137,312 total views Ang sektor ng enerhiya ay kritikal sa ating bansa. Ito ang pundasyon ng mga industriya, komersyo, at pang-araw-araw na buhay ng mga mamamayan. Kung hindi natin mahaharap ang mga hamon na umaaligid dito, malaking problema ang sasalubong sa ating bayan sa kalaunan. Isa sa pinakamalaking hamon sa sektor ng enerhiya sa Pilipinas ay

Read More »
Latest Blog
Rev. Fr. Anton CT Pascual

Agrikultura

 147,765 total views

 147,765 total views Kapanalig, sa panahon ng digital age, nakakalimutan natin minsan ang sektor ng agrikultura. Ito ay isang malaking oversight, lalo pa’t ang karamihan sa mga maralita sa ating bansa ay sakop ng sektor na ito. Tinatayang mga 60% ng mga mahihirap sa ating bansa ay nasa agricultural sector. Isa sa mga pangunahing suliranin na

Read More »

Latest Blogs

Scroll to Top