Pagkansela sa mining contract ng APMC,panawagan ng mga residente ng Sibuyan island

 35,487 total views

Muling nanawagan ang mga residente ng Sibuyan Island sa Romblon sa Department of Environment and Natural Resources (DENR) na agarang kanselahin ang mining contract ng Altai Philippines Mining Corporation (APMC), kasabay ng paggunita sa ikatlong anibersaryo ng pagbabarikada laban sa operasyon ng kumpanya.

Ayon kay Sibuyanons Against Mining (SAM) coordinator Elizabeth Ibañez, halos isang taon na ang nakalipas mula nang ihain nila ang petisyon para sa kanselasyon ng kontrata, ngunit wala pa ring malinaw na tugon mula sa DENR.

Iginiit ni Ibañez na ang paggunita sa anibersaryo ng barikada ay sumasalamin sa matibay na paninindigan ng mga komunidad laban sa pagmimina.

“We will continue to resist in the barricades and elsewhere until Altai Mining is permanently booted out of our island,” giit ni Ibañez.

Nabahala naman si Living Laudato Si’ Philippines executive director Rodne Galicha, tungkol sa patuloy na pagbalewala ng DENR na tugunan ang kanilang petisyon.

Sinabi ni Galicha, lumabag ang Altai Mining sa ilang batas, kabilang ang pagtatayo ng mga istrukturang walang Environmental Compliance Certificate, kawalan ng foreshore lease agreement, at pagputol ng mga puno nang walang permit, dahilan upang maglabas ang DENR ng cease and desist order.

“Despite the violative and illegal activities of mining companies, President [Ferdinand] Marcos, Jr. has consistently chosen to uphold large-scale mining operations over the welfare of the people and environment,” dagdag ni Galicha.

Samantala, iginiit naman ni Alyansa Tigil Mina national coordinator Jaybee Garganera, na malinaw sa karanasan ng Sibuyan na pagpapanggap lamang ang konsepto ng responsableng pagmimina.

Aniya, ipinapakita ng nangyayari sa Sibuyan Island na walang tunay na paninindigan ang pamahalaan upang papanagutin ang mga lumalabag na kumpanya.

“In short, environmental destruction and human rights violations in mining communities are deemed acceptable by this government,” pahayag ni Garganera.

Itinatag ng mga residente ang barikada noong January 24, 2023 upang pigilan ang transportasyon ng nickel ore ng Altai Mining, at iginiit ang ilegal na operasyon ng kumpanya.

Noong March 4, 2025, naghain ng pormal na petisyon ang mga community leader sa DENR upang kanselahin ang Mineral Production Sharing Agreement (MPSA) ng kumpanya.

Makonsensiya, dasal ng Obispo sa MGB at DENR sa pagpayag ng mining exploration sa Dupax del Norte

 28,998 total views

Nilinaw ni Bayombong Bishop Jose Elmer Mangalinao na ang tuluyang pagbuwag sa barikada sa Purok Keon, Barangay Bitnong, Dupax del Norte, Nueva Vizcaya ay hindi nangangahulugan ng pagkatalo ng mga mamamayan na tumututol sa mining exploration ng Woggle Mining Corporation.

Kasunod ito ng ganap na pagpapatupad ng Writ of Preliminary Injunction noong January 23, 2026, na humantong sa pagtanggal ng human barricade at pagpasok ng mga sasakyan at kagamitan ng kumpanya sa lugar.

Ayon kay Bishop Mangalinao, nagdulot ng matinding lungkot at galit sa mga residente ang mga naganap, lalo na sa mga magsasakang matagal nang nagbabantay sa barikada upang ipagtanggol ang kanilang lupa at kabuhayan.

“Nakapanlulumong masaksihan kung papaanong sila ay naghihirap sa loob ng maraming buwan sa pagbabarikada at ngayon ay mas dinurog pa ng mga naging kaganapan,” pahayag ni Bishop Mangalinao.

Ipinahayag din ng obispo ang pagkabahala sa kawalan ng tugon ng mga institusyon ng pamahalaan sa hinaing ng mga komunidad, sa kabila ng paulit-ulit na panawagan para sa tulong at patas na pagdinig sa kanilang mga hinaing laban sa mining exploration.

“Sa kabila ng kanilang panlilimos ng tulong mula sa mga nasa kapangyarihan… ang kanilang natanggap ay katahimikan at kawalan ng pakialam at pagbibigay pabor pa sa Woggle Mining Corporation,” ayon sa obispo.

Nanawagan si Bishop Mangalinao sa Philippine National Police (PNP) na magsagawa ng tapat na pagsusuri sa mga naging hakbang sa pagpapatupad ng batas, at tiyaking nasunod ang tamang proseso, kabilang na kung may naganap na pag-abuso sa kapangyarihan.

Hinamon din ng obispo ang Department of Environment and Natural Resources (DENR) at Mines and Geosciences Bureau (MGB), partikular kina DENR Region II Regional Executive Director Gwendolyn Bambalan at MGB Region II Director Mario Ancheta, na magpakita ng transparency at tugunan ang mga alegasyon ng paglabag sa proseso ng pagbibigay ng mining permits sa lalawigan.

“Gusto namin na kayo ay maramdaman. Gusto namin na makita kung ano ang inyong mga ginagawa tungkol sa usaping ito ng Mining Exploration sa aming probinsya. Nagde-demand kami ng transparency sa inyong mga ginagawang hakbang para masolusyonan ang problemang ito,” giit ni Bishop Mangalinao.

Ipinapanalangin naman ni Bishop Mangalinao si Judge Paul Attolba, Jr., ang hukom na naglabas ng Writ of Preliminary Injuction na pumabor sa mining company, na nawa’y maliwanagan ang isipan at kalooban upang maipagkakaloob ang tunay na katarungan para sa mamamayan ng Dupax del Norte.

Sa huli, iginiit ng obispo na ang pagbuwag sa barikada ay hindi makababali sa pagkakaisa ng mamamayan ng Nueva Vizcaya, kundi higit pang mag-udyok sa bawat isa na magkaisa at bumuo ng mas malawak at mas matibay na barikada.

Nagpahayag din si Bishop Mangalinao ng patuloy na pakikiisa at panalangin para sa mga frontliners at pitong indibidwal na inaresto sa operasyon.

“May awa ang Diyos, hindi tayo susuko. May habag ang Diyos, tuloy ang laban. May hustisya ang Diyos na nakalaan sa lumalabag sa karapatan ng mga dukha at api. Patuloy tayong magtiwala at manalig sa Kanya,” ayon kay Bishop Mangalinao.

IFMCP, nagpahayag ng suporta sa mamamayan ng Dupax del Norte

 22,843 total views

Nagpahayag ng pakikiisa ang Inter-Franciscan Ministers Conference of the Philippines (IFMCP) sa mga mamamayan ng Dupax del Norte, Nueva Vizcaya, sa gitna ng mga pangyayari kaugnay ng pagpapatupad ng Writ of Preliminary Injunction at patuloy na pagmimina sa kabila ng malinaw na pagtutol ng komunidad.

Ayon kay IFMCP Chairperson at Order of Friars Minor (OFM) Minister Provincial Fr. Lino Gregorio Redoblado, hindi mananatiling tahimik ang grupo sa harap ng mga paglabag sa karapatan ng mamamayan at pagkasira ng kalikasan, bilang bahagi ng Simbahang naglalakbay kasama ng mga dukha at ng nilikhang daigdig.

“Hindi kami mananahimik kapag ang buhay ay nilalapastangan. Hindi kami uurong kapag ang lupa ay inaagawan ng tinig. Hindi kami tatalikod kapag ang sambayanan ay inaapi,” pahayag ni Fr. Redoblado.

Nagpahayag din ng pasasalamat ang IFMCP kay Bayombong Bishop Jose Elmer Mangalinao dahil sa malinaw nitong paninindigan para sa mga apektadong komunidad.

Sinabi pa ni Fr. Redoblado, ang katapangan at katatagan ni Bishop Mangalinao ay larawan ng isang obispong hindi natatakot magsalita kapag ang kanyang kawan ay nasasaktan, at handang manindigan kapag ang buhay, lupa, at dignidad ng tao ay nalalagay sa panganib.

“Ang kanyang tinig ay hindi lamang tinig ng isang obispo, kundi tinig ng isang Simbahang nagmamahal, nagbabantay, at nakikiisa,” ayon sa pari.

Mula sa pananaw ng mga Franciskano, binigyang-diin ng IFMCP na ang lupa ay hindi pag-aari na maaaring wasakin kundi tahanang dapat igalang at pangalagaan.

Paliwanag ng grupo, si San Francisco ng Assisi ay hindi tumingin sa sangnilikha bilang bagay na maaaring pagsamantalahan, kundi bilang kapwa nilalang na kasamang nagpupuri sa Diyos.

Nanawagan ang IFMCP sa Philippine National Police, Department of Environment and Natural Resources, Mines and Geosciences Bureau, at hudikatura na manaig ang paggalang sa karapatang pantao, transparency, at makataong katarungan sa pagharap sa mga usapin.

Tiniyak ng mga Franciskano ang patuloy na pakikiisa sa mga magsasaka, katutubo, kababaihan, kabataan, at sa nagkakaisang sambayanang nagtatanggol sa lupa at buhay.

“Hindi pagmimina ang huling salita. Hindi dahas ang huling sagot. Ang huling salita ay buhay. Ang huling salita ay pag-asa. Ang huling salita ay ang Diyos na nagkaloob ng lupa—hindi upang wasakin, kundi upang alagaan,” giit ng IFMCP.

Tangkang pagbuwag sa barikada ng mga residente ng Dupax del Norte, kinundena ng ATM

 37,075 total views

Mariing kinondena ng Alyansa Tigil Mina (ATM) ang hindi makatarungang paggamit ng puwersa ng kapulisan sa pagtatangkang buwagin ang barikada ng mga residente ng Barangay Bitnong, Dupax del Norte, Nueva Vizcaya, na tumututol sa exploration activities ng Woggle Corporation.

Ayon sa mga paunang ulat mula sa lugar, mahigit 300 pulis ang ipinakalat upang ipatupad ang isang court order, na nagresulta sa pag-aresto sa anim na katao, pagkasugat ng ilan, at pagkawala ng malay ng dalawang residente.

Inilarawan ni ATM chairperson Rene Pamplona na labis at hindi makatuwiran ang laki ng puwersang ipinadala, lalo’t ang barikada na lamang ang natitirang paraan ng mga residente upang ipakita ang kanilang pagtutol sa pagmimina.

“This brutal display of police force is unacceptable. For one, the residents have no other recourse but to put up a barricade to register their opposition to mining and to Woggle’s exploration activities,” pahayag ni Pamplona.

Iginiit ng alyansa na nabigo ang Woggle Corporation at ang pamahalaan na magsagawa ng tunay na konsultasyon at makuha ang malinaw na pahintulot ng mga komunidad.

Dahil dito, ayon sa ATM, walang basehan ang pagpapatuloy ng exploration activities at dapat igalang ang karapatan ng mamamayan na tutulan ang proyekto.

Ikinababahala rin ni Pamplona ang desisyon ng korte na maglabas ng preliminary injunction sang-ayon sa kumpanya, na nagpapakita ng pagkiling ng mga institusyon ng gobyerno sa interes ng pagmimina.

“It is deplorable that government institutions, such as the [Department of Environment and Natural Resources] and now the regional trial court, have taken the side of the mining corporation to the detriment of communities and the environment,” giit ni Pamplona.

Nanawagan ang ATM sa mga lokal na pamahalaan na panigan ang kanilang mga nasasakupan at suportahan ang pagbawi sa exploration permit ng Woggle Corporation.

Binibigyang-diin ng grupo na tungkulin ng mga halal na opisyal na ipagtanggol ang kapakanan ng mamamayan at unahin ang pangangalaga sa kalikasan kaysa sa mapaminsalang pagmimina.

“We stand in solidarity with the protestors, and we laud their firm conviction and undaunted commitment to protect their communities from the inevitable destruction caused by mining operations,” saad ni Pamplona.

Una nang iginiit ni Bayombong Bishop Jose Elmer Mangalinao na hindi dapat madaliin ang pag-aalis ng barikada sa lugar, dahil kailangan pang malinaw na tukuyin ang mga suliranin, kabilang ang pagmamay-ari ng mga lupang maaapektuhan ng proyekto ng Woggle Mining Corporation.

CEAP, nakikiisa sa laban ng mamamayan ng Dupax del Norte

 50,843 total views

Nagpahayag ng buong pakikiisa ang Catholic Educational Association of the Philippines (CEAP) sa Caritas Philippines, Diocese of Bayombong, at mga mamamayan ng Dupax del Norte sa kanilang paninindigan para ipagtanggol ang lupa, dignidad, at kinabukasan ng komunidad.

Ayon sa CEAP, ang tunay na kaunlaran ay dapat nakaugat sa paggalang sa karapatang pantao, pangangalaga sa mga lupang ninuno, at sa ating nag-iisang tahanan.

Binigyang-diin din ng samahan ang pangangailangan ng konsultasyon at pananagutan sa mga desisyong may malaking epekto sa mahihirap at bulnerableng sektor.

“We echo the call for genuine consultation and moral accountability in decisions that deeply affect local communities, especially the poor and vulnerable,” pahayag ng CEAP.

Lubha ring ikinababahala ng CEAP ang mga ulat ng pananakot at karahasan laban sa mga residente, na taliwas sa mga pagpapahalaga ng katarungan, diyalogo, at batas.

Batay sa katuruang panlipunan ng Simbahan, sinusuportahan ng CEAP ang panawagang itigil ang mga mapaminsalang pag-unlad, tulad ng pagmimina, na nagbabanta sa buhay, kabuhayan, at kalikasan.

“We stand with the local Church and Caritas Philippines in forming consciences, educating for justice, and advocating for development that truly serves the poor,” giit ng CEAP.

Una nang iginiit ng Caritas Philippines ang pagsuporta sa panawagan ng Diyosesis ng Bayombong para sa agarang pagpapatigil sa exploration activities ng Woggle Corporation, kabilang ang paglalabas ng cease-and-desist order, upang maiwasan ang karagdagang pinsala sa kalikasan at paglabag sa karapatang pantao.

Ordinansang nagtataguyod sa Season of Creation sa Kalinga, pinuri ng Apostolic Vicariate of Tabuk

 33,160 total views

Ikinagalak ng Social Action Center (SAC) ng Apostolic Vicariate of Tabuk ang pagpasa ng Provincial Ordinance No. 2026-027 na nagtatakda ng pagtatatag bilang opisyal na programa ng Season of Creation sa lalawigan.

Layunin ng ordinansa na “Institutionalizing of the Season of Creation in the Province of Kalinga, Promoting Ecological Awareness, and Strengthening the Protection of Endangered Species and their Habitats,” na palalimin ang kamalayan ng mamamayan sa pangangalaga ng kalikasan at sa mga nanganganib na uri ng hayop at kanilang tahanan.

Ang Season of Creation, na ginugunita mula September 1 hanggang October 4, ay itinuturing na panahon ng panalangin, pagninilay, at sama-samang pagkilos para sa kalikasan, bilang tugon sa lumalalang krisis sa klima at patuloy na pagkasira ng biodiversity.

“By adopting this ordinance, Kalinga aligns itself with a global movement that recognizes the urgent need for sustainable practices and environmental stewardship,” pahayag ng SAC Tabuk.

Nakatuwang ng SAC Tabuk sa pagsusulong ng ordinansa ang Kalinga-Apayao Religious Sector Association, Kalinga Provincial Peoples Council, Department of Environment and Natural Resources (DENR), at iba pang environmental advocates sa lalawigan.

Ayon sa mga tagapagtaguyod, ang ordinansa ay umaayon sa mga pangunahing pagpapahalaga ng Kalinga na Paniyaw, Ngilin, at Bain, na nagsusulong ng sama-samang pagkilos, paggalang sa buhay at kalikasan, at malasakit sa kapaligiran.

“Paniyaw… reflects the collective efforts of various organizations and individuals working together for a common goal—environmental protection. Ngilin… emphasizes respect for life and nature… while Bain… reinforces our responsibility to protect the habitats and species that share our home,” pagbabahagi ng SAC Tabuk.

Nagpaabot naman ng pasasalamat ang simbahan at mga organisasyon kay Kalinga Governor James Edduba sa kanyang mahalagang papel sa pag-apruba ng ordinansa, gayundin sa mga miyembro ng Sangguniang Panlalawigan sa pangunguna ni Vice Governor Dave Odiem, at lalo na kay Board Member Camilo Lammawin Jr., ang siyang may-akda ng panukala.

Binigayang-diin ng SAC Tabuk na ang pagpapatupad ng Season of Creation sa Kalinga ay inaasahang magpapalakas sa mga programang pangkalikasan at magtitiyak ng mas napapanatiling kinabukasan para sa lalawigan.

“The implementation of the Season of Creation in Kalinga will significantly benefit the province… and ensure a sustainable future for generations to come,” giit ng SAC Tabuk.

Kahirapan at pagkasira ng kalikasan, iisang sugat na hindi maaring paghiwalayin

 33,406 total views

Binigyang-diin ni Caritas Philippines president, San Carlos Bishop Gerardo Alminaza, na ang tunay na pananampalataya ay nagsisimula sa pag-ibig ng Diyos at humahantong sa malinaw na paninindigan laban sa mga sistemang pumipinsala sa mahihirap at sa kalikasan.

Ginawa ni Bishop Alminaza ang pagninilay sa ginanap na 3-day church-led conference na “Hayuma: Mending the Broken” sa University of Santo Tomas noong January 15, 2026.

Sa kanyang pagninilay na pinamagatang “Dilexi Te: Tolerated Evils and How to Be the Church of the Poor,” iginiit ng obispo na ang pananampalataya ay nagmumula sa pag-ibig ng Diyos sa mahihina at dukha, at ang pag-ibig na ito ay hindi dapat manatiling ideya lamang, kundi isinasabuhay sa konkretong pagkilos.

Sinabi ng Obispo na ang kahirapan, pagkasira ng kalikasan, at kawalang-seguridad sa kabuhayan ay hindi bunga ng kapalaran kundi resulta ng mga sistemang pumapabor sa iilan habang pinapasan ng nakararami ang bigat ng krisis.

“Dilexi te opens with a quiet but unsettling declaration: ‘I have loved you.’… The exhortation warns us that the greatest threat is not outrage but indifference. A culture that grows used to suffering. A society that moves on quickly. A faith that risks becoming comfortable with what should never be acceptable,” ayon kay Bishop Alminaza.

Binigyang-diin din ni Bishop Alminaza na ang pagkasira ng kalikasan at ang patuloy na kahirapan ay iisang sugat na hindi maaaring paghiwalayin.

Ayon sa obispo, tungkulin ng Simbahan na hindi lamang tumugon sa agarang pangangailangan, kundi hamunin at baguhin ang mga patakarang lumilikha ng kawalan ng katarungan.

Iginiit ng pangulo ng Caritas Philippines na ang Simbahan ay tinatawag na maging konsensya ng lipunan, hindi upang aliwin ang makapangyarihan, kundi upang tumindig kasama ng mahihirap, pakinggan ang kanilang tinig, at isulong ang makatarungang pamamahala at ekonomiya.

“May we become a Church in the Philippines that refuses tolerated evils. A Church that hears the cry as one cry. A Church that walks with the poor, patiently mending what has been broken, together,” saad ni Bishop Alminaza.

Caritas Philippines, nagpahayag ng suporta sa mamamayan ng Dupax del Norte

 28,993 total views

Nakikiisa ang development at advocacy arm ng Catholic Bishops’ Conference of the Philippines sa mamamayan ng Barangay Bitnong, Dupax Del Norte, Nueva Vizcaya na patuloy na tumututol sa pagpasok ng Woggle Corporation, na banta sa kanilang lupa, kabuhayan, at dignidad.

Ayon kay Caritas Philippines president, San Carlos Bishop Gerardo Alminaza, hindi maituturing na tunay na kaunlaran ang isang uri ng pag-unlad na nagsasantabi sa mahihirap, sumisira sa kalikasan, at nagnanakaw sa kinabukasan ng susunod na henerasyon.

Iginiit ni Bishop Alminaza na ang itinayong barikada sa Brgy. Bitnong ay hindi kaguluhan kundi tugon sa kawalan ng makabuluhang konsultasyon at pagkukulang ng mga prosesong dapat sana’y nangangalaga sa pamayanan.

“The people’s barricade is not an act of disorder. It is the response of communities excluded from decisions that shape their lives, born from the absence of genuine consultation, and from the painful experience of having their land and future treated as expendable,” pahayag ni Bishop Alminaza.

Nagpahayag din ng matinding pagkabahala ang Caritas Philippines sa mga ulat ng pananakot, pag-aresto, at marahas na dispersal laban sa mga residenteng mapayapang nagpo-protesta.

Ayon kay Bishop Alminaza, may mga batas mang nagbibigay-daan sa interes ng negosyo, hindi maituturing na makatarungan ang mga ito kapag ang kapalit ay panganib sa buhay at pagsasantabi sa karapatan ng taumbayan.

Binigyang-diin ng Caritas Philippines ang pagsuporta sa panawagan ng Diyosesis ng Bayombong para sa agarang pagpapatigil sa exploration activities ng Woggle Corporation at paglalabas ng cease-and-desist order upang maiwasan ang karagdagang pinsala sa kalikasan at paglabag sa karapatang pantao.

“As Church, we are called to stand where life is threatened. Silence in the face of such suffering is not neutrality; it is complicity,” ayon kay Bishop Alminaza.

Nanawagan din ang institusyon sa pambansang pamahalaan na kanselahin ang mga permit ng kumpanya at suriin ang mga patakarang paulit-ulit na naglalagay sa mga kanayunan sa panganib.

Tiniyak ng Caritas Philippines sa mamamayan ng Dupax Del Norte na hindi sila nag-iisa at hinikayat ang lahat na makiisa at maging mapagmatyag, dahil ang kanilang laban ay higit pa sa lokal na usapin at moral na pananagutan.

“They may dismantle barricades, but your rights remain. Though you may be few, your moral strength is great. Justice does not begin with permits, but with people,” giit ni Bishop Alminaza.

Dumaraming landfill sa bansa, tinawag ni Cardinal David na climate injustice

 69,400 total views

Binigyang-diin ni Kalookan Bishop Pablo Virgilio Cardinal David, dating pangulo ng Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP), na ang patuloy na pag-iral ng maruruming landfill sa bansa ay malinaw na anyo ng climate injustice at seryosong banta sa kalusugan ng publiko.

Ayon sa kardinal, malinaw ang itinatakda ng Republic Act 9003, o ang Ecological Solid Waste Management Act, na tanging residual waste lamang ang dapat mapunta sa mga landfill matapos ang wastong segregasyon o paghihiwalay, composting, at recycling.

Ngunit sa aktuwal na kalagayan, iginiit ni Cardinal David na nagiging tambakan ang mga ito ng halo-halong basura, kabilang ang toxic at medical waste.

“Let’s call a spade a spade. Most so-called sanitary landfills in the Philippines are dumpsites in disguise, ayon kay Cardinal David.

Ipinaliwanag niya na ang ganitong sistema ay nagbubunga ng pagbuga ng methane na nagpapalala ng climate crisis, pagtagas ng lason sa lupa at katubigan, at paglalantad ng mga pamayanan, lalo na ang mahihirap, sa matitinding panganib sa kalusugan.

Tinukoy rin ni Cardinal David ang kakulangan sa edukasyon at kamalayan bilang pinakamalaking puwang sa implementasyon ng batas.

Aniya, bilyon-bilyong piso ang ginagastos ng mga lokal na pamahalaan sa paghakot at pagtatapon ng basura, ngunit halos walang inilalaan para sa pagtuturo kung paano mababawasan ang paglikha nito.

“[Local government units] spend billions hauling and dumping garbage—but invest almost nothing in teaching people how not to produce it,” giit ng kardinal.

Binigyang-diin din ni Cardinal David na ang mga trahedyang kaugnay ng landfill, tulad ng nangyari sa Cebu, ay hindi simpleng sakuna kundi malinaw na resulta ng kapabayaan at mahinang pagpapatupad ng batas.

Nanawagan ang kardinal sa mamamayan na magsimula sa wastong segregasyon ng basura sa tahanan at papanagutin ang mga lokal na pamahalaan.

Hinikayat din niya ang mga lokal na pamahalaan na ilipat ang pondo mula sa pagtatapon tungo sa edukasyon, at ang Department of Environment and Natural Resources (DENR) na itigil ang pag-apruba sa mga proyektong lumalabag sa batas pangkalikasan.

“This is not just about garbage. It is about health, climate justice, and the future of our children,” saad ni Cardinal David.

Malawakang pinsala ng agri-business at pagmimina sa Mindanao, ibinunyag

 50,994 total views

Ibinunyag ni Fr. Rey Raluto, kura paroko ng Jesus Nazareno Parish sa Libona, Bukidnon at saklaw ng Diyosesis ng Malaybalay, ang malalim na pinsalang dulot ng malawakang agribusiness at pagmimina sa Mindanao, lalo na sa kalagayan ng kagubatan, suplay ng tubig, at buhay ng mga magsasaka at katutubong pamayanan.

Si Fr. Raluto ay nagsilbing tagapagsalita sa 3-day church-led conference ng Caritas Philippines na “Hayuma: Mending the Broken,” na ginanap sa University of Santo Tomas mula January 14 hanggang 16, 2026.
Ayon sa pari, bagama’t napapalibutan ng lupa ang mga lalawigan tulad ng Bukidnon, Lanao del Norte, at Lanao del Sur, dito naman nagmumula ang pinanggagalingan ng malalaking ilog sa bansa.

“Nasa amin ang sources ng mga major rivers, kaya napakahalaga ng forest cover. Dapat 54 porsiyento ito, pero ngayon, 23 na lang,” ayon kay Fr. Raluto.

Tinukoy niya ang unsustainable land use bunsod ng lawak ng mga plantasyon ng saging at pinya, kung saan ang agricultural expansion ay maituturing na parehong biyaya at sumpa—may hatid na pagkain at trabaho, ngunit may kaakibat na pagkasira ng kalikasan, lalo na ng tubig at ekosistema.

Binigyang-diin din ni Fr. Raluto na hindi umaangat ang buhay ng mga pamayanan sa kabila ng presensya ng malalaking agribusiness.

“Displaced ang mga Lumad kahit lupa nila ang tinatamnan. Sila pa rin ang pinakamahihirap sa aking parokya,” ayon sa pari.

Nagbabala rin ang pari sa panganib ng paggamit ng toxic agrochemicals at epekto ng pagmimina sa mga ilog at groundwater, kung saan mahigit 180 ilog sa bansa ang labis nang apektado ng polusyon.

Bilang tugon, nanawagan si Fr. Raluto ng mas malalim na pag-unawa at pagsasabuhay ng integral ecology ayon sa Laudato Si’, at iginiit na hindi maaaring ihiwalay ang pangangalaga sa kalikasan sa pagtatanggol sa mga katutubo.

“Hindi sapat ang tree-planting lang. Lahat ay magkakaugnay—kalikasan, tao, kultura, ekonomiya… Sa Mindanao, walang ecological advocacy kung walang paninindigan para sa Lumad at sa kanilang lupang ninuno,” saad ni Fr. Raluto.

Sa huli, hamon ni Fr. Raluto sa Simbahan at lipunan ang malinaw na paninindigan laban sa mga gawaing sumisira sa lupa, tubig, at buhay.

Aniya, kung patuloy na isasakripisyo ang kagubatan at mga katutubo sa ngalan ng kita at kaunlaran, hindi lamang kalikasan ang mawawala, kundi ang kinabukasan mismo ng mga susunod na henerasyon.

LGU officials ng Nueva Vizcaya, binalaan ni Bishop Mangalinao

 51,676 total views

Iginiit ni Bayombong Bishop Jose Elmer Mangalinao sa mga opisyal ng lalawigan ng Nueva Vizcaya na hindi dapat madaliin ang pag-aalis ng barikada laban sa pagmimina sa Barangay Bitnong, Dupax del Norte.

Ayon kay Bishop Mangalinao, may mahahalagang usapin pa na kailangang malinaw na matukoy, lalo ang pagmamay-ari ng mga lupang maaapektuhan ng proyekto ng Woggle Mining Corporation.

Ang panawagan ng obispo ay kasabay ng kahilingan para sa agarang pagpapatupad ng cease and desist order laban sa nagpapatuloy na mining exploration activities sa lugar kasunod ng pagsisilbi ng korte noong January 13, 2026, ng resolusyon para sa Writ of Preliminary Injunction na nag-uutos sa pagtanggal ng mga barikada patungo sa exploration site.

“Humihingi kami ng cease and desist order para huwag nang ituloy ang pag-aalis sa barikada sapagkat may mga katanungan pa, ang isa ay sino ang magmamay-ari sa mga lupang binabantayan ng mga tao. Kasi kaya malakas ang kanilang loob na isara ang daan dahil sa kanila ang lupa, private property. Sana ma-establish muna kung sino ang may-ari ng private property na nais daanan ng kumpanya,” ayon kay Bishop Mangalinao.

Binigyang-diin din ni Bishop Mangalinao ang pangangailangang magsagawa muna ng land survey upang matukoy kung sino ang may lehitimong karapatan sa lupa, bilang bahagi ng patas at makatarungang proseso.

Kaugnay nito, hiniling din ng obispo ang mapagkalingang presensiya ng mga opisyal ng lalawigan at bayan, kabilang ang gobernador, bise gobernador, alkalde ng Dupax del Norte, at mga kasapi ng Sangguniang Panlalawigan at Sangguniang Bayan.

Umaasa si Bishop Mangalinao na magiging bukas ang mga namumuno sa lalawigan sa panawagan ng Simbahan at ng mga mamamayan para sa mapayapang resolusyon ng usapin.

Iginiit din ng obispo na ang pakikibaka ng mga residente ay hindi para sa pansariling kapakinabangan kundi para sa karapatan sa lupa at pangangalaga sa kalikasan.

“Maaring ang batas ay legal pero ito ay imoral, hindi tama, hindi maka-Diyos, hindi makabayan, dahil ang ipinagtatanggol ng tao ay ang kanilang karapatan at lupa, wala silang porsiyento, wala silang ipinagbibili, wala silang ganansiya. Kaya sino ang may ganansiya d’yan, sino ang nababayaran d’yan?,” giit ni Bishop Mangalinao.

Noong January 12, 2026, pinangunahan ni Bishop Mangalinao ang isang banal na misa, isang araw bago ipatupad ang Writ of Preliminary Injunction, bilang pagpapahayag ng pakikiisa sa mga apektado ng residente at panawagan sa mapayapa at makataong pamamaraan ng pakikipaglaban.

Batay sa 10-pahinang consolidated resolution ng Regional Trial Court Branch 30, iniutos ang agarang pagtanggal ng mga barikada sa Keon Barangay Road patungo sa exploration area.

Gayunman, nilinaw ng hukuman na hindi nito inaalis ang karapatan ng mga kinauukulang panig na ipaglaban ang kanilang karapatan at magsagawa ng nararapat na hakbang sa mga kaukulang ahensiya ng pamahalaan.