Patuloy na pananamantala sa mga katutubo, ikinalulungkot ng Obispo

SHARE THE TRUTH

Send your Love Offering

SAVINGS ACCOUNT NAME

DZRV Radio Veritas Foundation, Inc.

  1. Metrobank Savings Account No.: 076-3-076270210
  2. Banco De Oro Savings Account No.: 001-630011876
  3. BPI Savings Account No.: 0213-3251-91
  4. PNB – Savings account No.: 105-910-013-091

 887 total views

Pamahalaan, hinamong itaguyod ang kapakanan ng mga katutubo

Nais ng opisyal ng Catholic Bishops’ Conference of the Philippines na maipahayag, makilala, mapangalagaan at maitaguyod ang karapatan ng mga Indigenous Cultural community sa bansa.

Ito ang bahagi ng pagninilay ng Vice Chairman ng CBCP–Episcopal Commission on Indigenous Peoples at Kalibo Bishop Jose Corazon Tala-oc, sa paggunita sa Indigenous Peoples’ Sunday at pagtatapos ng Season of Creation sa bansa.

Ayon kay Bishop Tala-oc, ang mga katutubo sa ating bansa ay kadalasang pinagkakaitan ng karapatan kahit na kinikilala at nakasaad sa Indigenous Peoples Rights Act (IPRA).

“We would like to express and recognize, protect and promote the rights of our Indigenous cultural communities. However, we also know our brothers and sisters in the communitites are deprived of all these benefits kahit na ito ay recognized ng law in the Philippines, ng IPRA,” pagninilay ni Bishop Talaoc.

Sinabi ng obispo na hindi man lamang dumadaan sa maayos na pakikipag-usap sa mga katutubo ang mga malalaking kumpanya bago isagawa ang mga proyekto tulad na lamang ng pagmimina.

Ikinalulungkot ni Bishop Talaoc na mas pinagtutuunan pa ng pansin ang pagpapaunlad sa ekonomiya na makaaapekto sa mga katutubong naninirahan sa mga kabundukan at kagubatan, sa halip na tingnan ang masamang epekto nito.

“Wala man lang consultation at times magsagawa ng dam. Minsan pinayagan ang pagmimina and the hope for economic development, pero hindi tinitignan ang karanasan o ang sitwasyon ng ating mga katutubo,” ayon sa obispo.

Hinikayat naman ni Bishop Tala-oc ang mga namumuno sa bansa na kilalanin at pahalagahan ng mga ito ang mga lupaing ninuno ng mga katutubo maging ang pagkilala sa mga ambag nito lalo na sa kultura ng bansa at pangangalaga ng kalikasan.

Nasasaad sa Laudato Si ni Pope Francis na ikinalulungkot nito ang sapilitang pagpapaalis sa mga katutubo sa kanilang mga lupain upang makapagsagawa ang mga makapangyarihang kumpanya ng pagmimina at abusuhin ang iba pang likas na yaman ng kanilang lupain.

SONA ni PBBM, puro panandaliang solusyong lang-IBON foundation

 794 total views

Iginiit ng IBON Foundation na kinakailangang maglatag ang pamahalaan ng pangmatagalang mga programa upang matugunan ang mga pangunahing suliranin sa ekonomiya, kabilang ang kawalan ng trabaho at pagpapalakas ng agrikultura at iba pang industriya ng bansa.

Sa panayam sa espesyal na programang “Pag-uulat sa Bayan: State of the Nation Address 2026” ng Radyo Veritas, sinabi ni Rosario Bella Guzman, Executive Editor at Head of the Research Department ng IBON Foundation, na bagama’t binigyang-diin ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang epekto ng oil price shocks sa ekonomiya, hindi naman aniya naging sapat ang mga inilahad na tugon ng pamahalaan.

Ayon kay Guzman, kapansin-pansin din ang kakulangan ng mga long-term solution o pangmatagalang hakbang upang lutasin ang mataas na antas ng kawalan ng trabaho sa bansa.

“So parang bitin kasi kapag State of the Nation dapat ang latag nun, ano yung mas long-term na maaddress niya yung structural problems. So again para sa IBON Foundation hinihintay natin yung paglatag ng program, economic planning that will create jobs, that will revitalize genuinely yung agrikultura at industriya…” Ayon kay Guzman.

Binigyang-diin din nito na sa halip na umasa lamang sa pagpasok ng dayuhang pamumuhunan, mahalagang magkaroon ng komprehensibong plano upang makalikha ng disenteng trabaho para sa mga Pilipino at mabawasan ang patuloy na pag-alis ng mga manggagawa upang magtrabaho sa ibang bansa.

Kaugnay nito bahagi ng itinuturo ng Catholic Social Teaching na ang ekonomiya ay nararapat maglingkod sa tao at hindi ang tao para sa ekonomiya.

Nasasaad sa panlipunang turo ng Simbahan na ang tunay na pag-unlad ay nasusukat sa paglikha ng marangal na hanapbuhay, pagpapalakas ng lokal na produksyon, at pagtiyak na ang bunga ng kaunlaran ay mararamdaman ng lahat, lalo na ng mga mahihirap at manggagawa.

CEAP, pinatibay ang pakikipagtulungan sa mga LGU

 1,561 total views

Tiniyak ng Catholic Educational Association of the Philippines (CEAP) ang pagsusulong ng kahalagahan sa mas matibay na pakikipagtulungan ng mga Local Government Units (LGU) at mga paaralan upang maisulong ang kalidad, inklusibo, at pangmatagalang pagbabago o pag-unlad para sa sektor ng edukasyon.

Sa isinagawang CEAP Special Learning Session na may temang “LGU Threads: LGUs as Champions of Educational Change,” inihayag ni CEAP Executive Director Narcy Ador Dionisio na mahalagang gampanan ng mga LGU ang mas aktibong pakikiisa sa pagpapatibay ng pundasyon ng edukasyon.

““We are here to learn from Baguio City and its vision of people empowerment through education, and how its initiatives create an enabling environment where communities can flourish,” pahayag ni Dionisio

Binigyang-diin din ang mga rekomendasyon ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM 2), kabilang ang pamumuhunan sa unang 1,000 araw ng bata, pagpapabuti ng nutrisyon sa paaralan, pagpapalawak ng Early Childhood Care and Development, at pagpapalakas ng batayang pagbabasa at wastong pag-unawa sa mga babasahin.

Ibinahagi naman ni Baguio City Mayor Benjamin Magalong na hindi lamang tungkulin ng mga paaralan ang paghahatid ng kalidad na edukasyon kundi ng buong komunidad dahil mahalaga ang pakikipagtulungan ng mga LGU, mga paaralan, pamilya, pribadong sektor, at iba pang katuwang upang makalikha ng kapaligirang nagbibigay ng pantay na oportunidad sa bawat mag-aaral.

Kabilang sa mga inilahad niyang inisyatibo ay ang pagsusulong ng Parent Academy, pagpapalakas ng Local School Board, at pakikipag-ugnayan sa mga institusyong gaya ng Saint Louis University para sa mga programa sa literasiya, kalusugang pangkaisipan, at pananaliksik.

“The systems that you build are not dependent on who sits as the leader. We are creating a legacy that does not need to be identified with us but is part of the institution’s DNA so that it will be able to endure leadership transitions,” bahagi pa ng mensahe ni Magalong.

Kasabay nito, hinikayat ng CEAP ang mga paaralan at lokal na pamahalaan na patuloy na bumuo ng matatag na sistemang pang-edukasyon na magtatagal lampas sa pagbabago ng mga lider.

Kaugnay nito, patuloy ding binibigyang-diin ng Simbahan ang kahalagahan ng edukasyong nakabatay sa pakikipagtulungan, pananagutan, at pagsusulong ng dignidad ng bawat bata, alinsunod sa panawagan ni Pope Leo XIV na gawing sentro ng pag-unlad ng lipunan ang tao, lalo na ang kabataan.

Ika-5 SONA ni PBBM, nakatuon sa pangako kaysa malinaw na pagtataya sa kalagayan ng bansa

 2,067 total views

Binigyang-diin ni Atty. Domingo Cayosa, dating National President ng Integrated Bar of the Philippines (IBP), na mahalagang magkaroon ng malinaw na sukatan, target, at takdang panahon ang mga pangakong inilalatag ng Pangulo sa State of the Nation Address (SONA) upang tunay na masukat ng taumbayan ang naging pagganap ng administrasyon.

Sa panayam sa espesyal na programang “Pag-uulat sa Bayan: State of the Nation Address 2026” ng Radyo Veritas, sinabi ni Atty. Cayosa na naging epektibo ang pagbubukas at pagtatapos ng talumpati ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr., lalo na sa matapang nitong pagtalakay sa katiwalian at sa panawagan para sa pagkakaisa at pagtatanggol sa bansa.
“Maganda yung kanyang simula… mukhang ang address na ito ay para sa mamamayang Pilipino. Maganda yung simula niya kasi korapsyon yung pinakamainit kaya kaagad tinumbok niya. At yung kanyang ending, sino ba naman ang aayaw sa unity at ipagtanggol ang ating Inang Bayan,” Bahagi ng pahayag ni Cayosa.

Gayunman, sinabi ng abogado na bagama’t naging detalyado ang paglalahad ng Pangulo sa mga programa at plano ng pamahalaan, higit naman itong nakatuon sa mga pangako kaysa sa malinaw na pagtataya sa kasalukuyang kalagayan ng bansa at sa naging resulta ng mga naunang ipinangako ng administrasyon.

Ayon kay Atty. Cayosa, ang SONA ay hindi lamang dapat maging talaan ng mga proyektong isasagawa kundi isang ulat sa mamamayan kung gaano na kalayo ang narating ng pamahalaan sa pagtugon sa mga suliranin ng bansa.

Pagbabahagi nito, mas nakatuon ang talumpati sa mga pangako at paglalahad ng mga programa kaysa sa malinaw na pagsusuri sa tunay na kalagayan ng bansa at sa naging resulta ng mga naunang ipinangako ng administrasyon na siyang tunay na diwa at layunin ng SONA na nasasaad sa Saligang Batas.

“Ang purpose kasi ng SONA sa ating Saligang Batas kaya required iyan, kasi dapat una sasabihin mo ang state of the nation, ano na yung nagawa mo. Mukhang hindi siya masyadong pumunta doon sa state of the nation… nag-concentrate siya sa mga pangako at mga kuwento, hindi na niya sinukat ang sarili niya for the past five years o kahit noong nakaraang taon,” Paliwanag ni Atty. Cayosa.

Binigyang-diin pa nito na bagama’t mahalaga ang mga ipinangakong reporma, dapat ay may malinaw na performance indicators ang mga ito upang magkaroon ng batayan ang publiko sa pagsusuri sa susunod na SONA.

“Yung pangako, mas madali ‘yun kasi you can promise everything. Okay din naman, very specific ang kanyang binanggit. Kaya lang, kung kuwento, kulang ng kwenta. Ano yung kwenta? Ano ba yung target mo? Specifically, next year kapag magsasalita ka uli, saan ka ba namin susukatin diyan sa mga pangako mo? You have to have numbers,” Ani Atty. Cayosa.
Dagdag pa ng dating pinuno ng IBP, mahalaga ring tukuyin ng pamahalaan ang time frame ng mga programa dahil ang ilan sa mga ito ay hindi na maaaring maisakatuparan sa nalalabing dalawang taon ng kasalukuyang administrasyon.

“Plano kasi ito, pangako, plano. Ano yung time frame mo? Yung iba nga na pinapangako niya hindi magagawa in the next two years. Magandang pakinggan pero kailan ba ‘yan mangyayari? Sa tingin ko doon siya nagkulang—maraming detalye ng kuwento pero kulang ng detalye sa kwenta,” Ayon pa kay Atty. Cayosa.

Paalala ng Simbahang Katolika, ang mabuting pamamahala ay hindi lamang nasusukat sa dami ng mga pangako kundi sa tapat na pananagutan at konkretong pagtupad sa mga ito, kung saan inaasahan ng taumbayan ang pamumuno nang may katapatan, transparency, at pananagutan upang matiyak na ang bawat ipinapangakong programa ay tunay na nagsisilbi sa kabutihang panlahat, lalo na sa mga higit na nangangailangan sa lipunan.

BE OUR PARTNERS

THIS PORTION IS BROUGHT YOU BY

ADVOCATE

Radyo Veritas Advocacy Category by Author

Veritas Editorial

Picture of Rev. Fr. Anton CT Pascual

Rev. Fr. Anton CT Pascual

Pax Silica

 14,730 total views

 14,730 total views Mga Kapanalig, hindi man natin namamalayan, nagiging parte naang artificial intelligence (o AI) ng ating pang-araw-araw na buhay. Pero anong uri ng kinabukasan

Read More »

Sino ang dapat hindi “one-sided”?

 57,309 total views

 57,309 total views Mga Kapanalig, sa pagtatapos ng pagdinig ng impeachment court sa Article 4 na may kaugnayan sa pagbabanta umano ni Vice President Sara Duterte

Read More »

CONVERSION OF RELATIONSHIP

 172,656 total views

 172,656 total views “A Filipino culture ruined by politics, of indifference, ideology, self-interest”. Kapanalig, likas sa ating mga Pilipino ang kultura ng pakikipagkapwa o pakikitungo sa

Read More »

NASAAN ANG SIMBAHAN

 200,950 total views

 200,950 total views Kapanalig, malimit nating naririnig ang katanungang, “NASAAN ANG SIMBAHAN”? Kapag may nangyaring trahedya., sakuna., man-made calamities., kawalan ng moral na pamumuno., WHERE IS

Read More »

Upper-middle income na ang Pilipinas

 246,202 total views

 246,202 total views Mga Kapanalig, upgraded na daw ang Pilipinas!  Ayon sa World Bank, ang Pilipinas ay isa nang upper-middle income country. Ibig sabihin, lumampas na

Read More »

Watch Live

RELATED ARTICLES

PBBM, binigyan ng ATM ng mababang marka

 21,718 total views

 21,718 total views Binigyan ng Alyansa Tigil Mina (ATM) ng pinakamababang marka ang administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos, Jr. sa usapin ng pagmimina, kasabay ng ikalimang

Read More »
Scroll to Top